Chứng khoán phái sinh đang trở thành kênh đầu tư hấp dẫn tại Việt Nam nhờ khả năng sinh lời linh hoạt ngay cả khi thị trường đi xuống. Tuy nhiên, với những người mới bắt đầu, câu hỏi "1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền?" luôn là rào cản đầu tiên cần giải đáp để có kế hoạch tài chính phù hợp.

Chứng khoán phái sinh là gì theo quy định pháp luật?

Khác với chứng khoán cơ sở (cổ phiếu, trái phiếu), chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính phức tạp hơn. Theo quy định tại khoản 9 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019:

"Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, trong đó xác nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở nhất định theo mức giá đã được xác định trong khoảng thời gian hoặc vào ngày đã xác định trong tương lai."

Hiểu một cách đơn giản, đây là loại hợp đồng mà giá trị của nó phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở như chỉ số VN30, trái phiếu Chính phủ hoặc hàng hóa.

1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền? Giải mã bài toán ký quỹ

Để giao dịch 01 hợp đồng phái sinh, nhà đầu tư không cần phải bỏ ra toàn bộ giá trị hợp đồng mà chỉ cần thực hiện ký quỹ với một tỷ lệ nhất định. Đây chính là đòn bẩy tài chính đặc trưng của thị trường này.

Số tiền cần thiết để mở 01 vị thế hợp đồng tương lai (HĐTL) được tính theo công thức:

Số tiền ký quỹ ban đầu = Giá giao dịch * Hệ số nhân * Số lượng hợp đồng * Tỷ lệ ký quỹ

Ví dụ thực tế: Giả sử bạn muốn mua 01 hợp đồng tương lai chỉ số VN30 khi chỉ số này đang ở mức 1.200 điểm. Hệ số nhân quy định là 100.000 VNĐ/điểm chỉ số. Nếu tỷ lệ ký quỹ ban đầu của công ty chứng khoán là 18,48%, số tiền bạn cần có tối thiểu là:

1.200 * 100.000 * 1 * 18,48% = 22.176.000 đồng.

Ngoài số tiền ký quỹ, nhà đầu tư cũng cần lưu ý các loại phí giao dịch và phí quản lý vị thế do Sở Giao dịch và công ty chứng khoán quy định.

Hướng dẫn cách tính giá và chênh lệch vị thế cuối ngày

Trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam, sản phẩm phổ biến nhất là Hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Lợi nhuận hoặc thua lỗ của nhà đầu tư sẽ được tính toán dựa trên sự chênh lệch giữa giá khớp lệnh và giá thanh toán cuối ngày (DSP).

Công thức tính chênh lệch vị thế (VM) cuối ngày:

VM = (DSPt – VWAP) * Số lượng hợp đồng * Hệ số nhân

Trong đó:

• DSPt: Giá thanh toán cuối ngày.
• VWAP: Giá bình quân gia quyền của vị thế mua (Long) hoặc bán (Short).
• Số hợp đồng: Mang giá trị dương (+) nếu là vị thế Long và âm (-) nếu là vị thế Short.

Việc thanh toán lãi lỗ sẽ được thực hiện hàng ngày. Nếu tài khoản của bạn lãi, tiền sẽ được cộng vào số dư; ngược lại, nếu lỗ, bạn phải bù đắp khoản thiếu hụt để duy trì tỷ lệ ký quỹ an toàn.

Phân loại các loại chứng khoán phái sinh phổ biến

Căn cứ theo Luật Chứng khoán 2019, thị trường hiện nay có 03 loại hình chính:

• Hợp đồng quyền chọn: Xác nhận quyền (không phải nghĩa vụ) của bên mua trong việc mua hoặc bán tài sản cơ sở tại mức giá xác định (khoản 11 Điều 4).
• Hợp đồng tương lai: Hợp đồng chuẩn hóa niêm yết trên Sở giao dịch, cam kết mua bán tài sản trong tương lai (khoản 12 Điều 4).
• Hợp đồng kỳ hạn: Cam kết mua bán tài sản cơ sở tại một thời điểm xác định trong tương lai với mức giá thỏa thuận trước (khoản 13 Điều 4).

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc về chi phí đầu tư chứng khoán phái sinh. Đây là kênh đầu tư có tỷ lệ rủi ro cao, do đó nhà đầu tư cần trang bị kiến thức vững vàng trước khi tham gia.