Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, việc chuyển tiền đảm bảo an toàn và nhanh chóng luôn là ưu tiên hàng đầu của cả cá nhân và doanh nghiệp. Trong đó, Ủy nhiệm chi (hay còn gọi là lệnh chi) nổi lên như một phương thức thanh toán truyền thống nhưng vẫn giữ vai trò then chốt nhờ tính pháp lý chặt chẽ. Đặc biệt, sự ra đời của Thông tư 15/2024/TT-NHNN đã mang đến những cập nhật quan trọng mà bất kỳ ai tham gia giao dịch tài chính cũng cần nắm vững.

1. Ủy nhiệm chi là gì? Bản chất pháp lý của lệnh chi

Về mặt thuật ngữ, Ủy nhiệm chi (Payment order) là hình thức thanh toán mà người trả tiền lập lệnh thanh toán theo mẫu của ngân hàng, yêu cầu ngân hàng trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng.

Nhiều người thường lầm tưởng rằng ngân hàng đang "chi hộ" cho khách hàng. Tuy nhiên, bản chất pháp lý ở đây hoàn toàn khác. Ngân hàng chỉ đóng vai trò là đơn vị trung gian thực hiện lệnh dựa trên sự ủy quyền trực tiếp từ chủ tài khoản. Nếu không có lệnh chi hợp lệ do chính khách hàng lập và ký tên, ngân hàng tuyệt đối không được tự ý trích tiền.

2. Dịch vụ thanh toán ủy nhiệm chi theo Thông tư 15/2024/TT-NHNN

Ngày 28/6/2024, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 15/2024/TT-NHNN, chính thức thay thế Thông tư số 46/2014/TT-NHNN. Đây là bước đi nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.

Tại khoản 5 Điều 3 Thông tư 15/2024/TT-NHNN, khái niệm này được định nghĩa rõ ràng:

"Dịch vụ thanh toán lệnh chi, ủy nhiệm chi (sau đây gọi chung là dịch vụ thanh toán ủy nhiệm chi) là việc ngân hàng thực hiện yêu cầu của bên trả tiền trích một số tiền nhất định trên tài khoản thanh toán của bên trả tiền để trả hoặc chuyển tiền cho bên thụ hưởng. Bên thụ hưởng có thể đồng thời là bên trả tiền."

Quy trình thực hiện cung ứng dịch vụ

Căn cứ Điều 8 Thông tư 15/2024/TT-NHNN, quy trình thực hiện ủy nhiệm chi được siết chặt qua các bước:

• Lập và gửi chứng từ: Bên trả tiền lập ủy nhiệm chi gửi đến ngân hàng nơi mở tài khoản. Ngân hàng có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng về phương thức gửi đảm bảo an toàn thông tin.
• Kiểm soát chặt chẽ: Ngân hàng phải kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ và khả năng thanh toán của tài khoản. Nếu có sai sót, ngân hàng phải thông báo ngay để khách hàng điều chỉnh.
• Xử lý hạch toán: Thời gian xử lý thường gói gọn trong 01 ngày làm việc kể từ khi nhận được chứng từ hợp lệ.

3. Trách nhiệm của Ngân hàng và những lưu ý cho khách hàng

Theo quy định mới, ngân hàng không chỉ đơn thuần là người thực hiện lệnh mà còn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, an toàn và bảo mật. Ngân hàng phải thực hiện báo Nợ, báo Có đầy đủ và kịp thời cho khách hàng theo thỏa thuận.

Lời khuyên từ chuyên gia: Khi thực hiện ủy nhiệm chi, khách hàng cần kiểm tra kỹ thông tin số tài khoản và tên người thụ hưởng. Trong trường hợp bên thụ hưởng không có tài khoản ngân hàng, họ có thể nhận tiền mặt bằng cách xuất trình giấy tờ tùy thân tại ngân hàng trong vòng 30 ngày. Sau thời hạn này, nếu không có người nhận, tiền sẽ được hoàn trả lại cho bên trả tiền.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 15/2024/TT-NHNN không chỉ giúp giao dịch diễn ra suôn sẻ mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trước những rủi ro tài chính tiềm ẩn.