Chỉ còn vài tuần nữa, kể từ ngày 01/07/2021, Luật Cư trú 2020 sẽ chính thức đi vào cuộc sống, thay thế cho Luật Cư trú 2006. Đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt văn bản pháp lý mà còn là một cuộc cách mạng trong công tác quản lý hành chính, chuyển từ phương thức thủ công bằng giấy tờ sang quản lý số hiện đại thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Cán bộ công an hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục cư trú mới (ảnh minh họa)

1. Ở dưới 30 ngày: Không còn áp lực phải đăng ký tạm trú

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất mang lại sự thuận tiện cho người dân chính là quy định về thời gian lưu trú tối thiểu để phải đăng ký tạm trú. Theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật Cư trú 2020:

"Công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác từ 30 ngày trở lên thì phải thực hiện đăng ký tạm trú."

Như vậy, nếu bạn chỉ đến một địa phương khác để du lịch, thăm thân hoặc làm việc ngắn hạn dưới 30 ngày, bạn sẽ không còn phải lo lắng về thủ tục đăng ký tạm trú rườm rà như trước đây. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho cả người dân và cơ quan quản lý, đồng thời phản ánh đúng thực tế biến động dân cư trong xã hội hiện đại.

2. Hồ sơ 'siêu gọn': Tạm biệt gánh nặng giấy tờ

Trước đây, việc chuẩn bị hồ sơ đăng ký tạm trú thường khiến nhiều người e ngại bởi danh mục giấy tờ phức tạp. Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2021, theo Điều 28 Luật Cư trú 2020, hồ sơ sẽ được giản lược tối đa, chỉ bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Mẫu tờ khai mới được thiết kế đơn giản, dễ hiểu.
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp: Có thể là hợp đồng thuê nhà, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc văn bản đồng ý của chủ nhà.

Việc cắt giảm các loại giấy tờ như bản khai nhân khẩu hay phiếu báo thay đổi hộ khẩu giúp quy trình trở nên minh bạch và nhanh chóng hơn bao giờ hết.

3. 'Khai tử' Sổ tạm trú giấy: Bước ngoặt của kỷ nguyên số

Có lẽ thay đổi mang tính biểu tượng nhất chính là việc dừng cấp mới Sổ tạm trú bằng giấy. Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 38 Luật Cư trú 2020, từ ngày 01/07/2021, cơ quan đăng ký cư trú sẽ không cấp mới, cấp lại sổ tạm trú. Thay vào đó, mọi thông tin về nơi ở của công dân sẽ được cập nhật trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Người dân có thể thực hiện các thủ tục hành chính qua môi trường điện tử (ảnh minh họa)

Người dân khi đi làm thủ tục sẽ được thông báo về việc cập nhật thông tin thành công. Các cuốn sổ tạm trú đã cấp trước đó vẫn có giá trị sử dụng đến hết ngày 31/12/2022, nhưng nếu có thay đổi thông tin thì sẽ bị thu hồi và chuyển sang quản lý điện tử.

4. Cảnh giác với 5 khu vực 'cấm cửa' đăng ký tạm trú mới

Luật mới cũng quy định rất chặt chẽ về các địa điểm không được đăng ký cư trú mới nhằm đảm bảo an ninh, trật tự và an toàn cho chính người dân. Cụ thể, tại Điều 23 Luật Cư trú 2020, công dân không được đăng ký tạm trú mới tại:

1. Chỗ ở nằm trong khu vực cấm xây dựng, lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình quốc phòng, an ninh, giao thông, đê điều...
2. Chỗ ở mà toàn bộ diện tích nằm trên đất lấn, chiếm trái phép.
3. Chỗ ở đã có quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
4. Chỗ ở bị tịch thu hoặc phương tiện làm nơi cư trú không đảm bảo an toàn kỹ thuật.
5. Chỗ ở là nhà ở đã có quyết định phá dỡ của cơ quan có thẩm quyền.

5. Rút ngắn thời gian gia hạn và xu hướng đăng ký trực tuyến

Thời hạn tạm trú tối đa vẫn là 02 năm, nhưng người dân cần lưu ý mốc thời gian gia hạn. Theo quy định mới, trong vòng 15 ngày trước khi hết hạn tạm trú, bạn phải thực hiện thủ tục gia hạn. Nếu quá thời hạn này mà không gia hạn, thông tin tạm trú của bạn có thể bị xóa khỏi hệ thống.

Đặc biệt, với sự phát triển của Cổng dịch vụ công quốc gia, người dân hoàn toàn có thể thực hiện đăng ký tạm trú trực tuyến ngay tại nhà, giúp tiết kiệm thời gian và công sức đi lại đáng kể.

6. Bổ sung các trường hợp bị xóa đăng ký tạm trú

Để quản lý dân cư chính xác, Luật Cư trú 2020 bổ sung nhiều trường hợp bị xóa đăng ký tạm trú như: vắng mặt tại nơi tạm trú quá 06 tháng liên tục mà không khai báo, người đã đăng ký tạm trú tại chỗ ở thuê nhưng đã chấm dứt việc thuê mà không đăng ký tại nơi mới... Điều này đòi hỏi mỗi công dân cần có ý thức tự giác hơn trong việc cập nhật thông tin cư trú của mình.

Việc nắm vững những thay đổi này không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật mà còn đảm bảo các quyền lợi về an sinh xã hội, giáo dục và y tế tại nơi mình đang sinh sống và làm việc.