Trong không khí rộn ràng chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, một trong những vấn đề được dư luận quan tâm nhất chính là việc sử dụng pháo hoa. Với việc Nghị định 137/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 11/01/2021, hành lang pháp lý về quản lý pháo đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt, mở ra cơ hội cho người dân được thưởng thức pháo hoa một cách hợp pháp ngay tại gia đình.

Bước ngoặt mới từ Nghị định 137/2020/NĐ-CP về quản lý pháo

Trước đây, theo quy định cũ tại Nghị định 36/2009/NĐ-CP, việc sử dụng pháo bị kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt và hầu như người dân không được phép sử dụng các loại pháo hoa có chứa thuốc pháo. Tuy nhiên, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn và văn hóa truyền thống, Chính phủ đã ban hành Nghị định 137/2020/NĐ-CP với những định nghĩa và quy định thông thoáng hơn nhưng vẫn đảm bảo an ninh trật tự.

Theo đó, pháp luật hiện hành đã tách biệt rõ ràng giữa "pháo nổ" và "pháo hoa". Đây là điểm mấu chốt mà người dân cần nắm vững để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có trong dịp đầu năm mới.

Phân biệt rõ "Pháo hoa" và "Pháo nổ" - Tránh nhầm lẫn dẫn đến bị phạt

Sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Căn cứ vào khoản 1 Điều 3 Nghị định 137/2020/NĐ-CP, chúng ta có thể phân biệt như sau:

"a) Pháo nổ là sản phẩm được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện gây ra tiếng nổ hoặc gây ra tiếng rít, tiếng nổ và hiệu ứng màu sắc trong không gian;...
b) Pháo hoa là sản phẩm được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện tạo ra các hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc trong không gian, không gây ra tiếng nổ."

Như vậy, đặc điểm nhận dạng quan trọng nhất là tiếng nổ. Những loại pháo khi đốt phát ra tiếng nổ đanh, mạnh (thường gọi là pháo tép, pháo cối, pháo dàn nổ...) vẫn nằm trong danh mục bị nghiêm cấm tuyệt đối đối với cá nhân theo quy định tại Điều 5 Nghị định 137/2020/NĐ-CP.

Những loại pháo hoa nào người dân được phép sử dụng?

Kể từ ngày 11/01/2021, theo Điều 17 Nghị định 137/2020/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được sử dụng pháo hoa trong các trường hợp: Lễ, tết, sinh nhật, cưới hỏi, hội nghị, khai trương, ngày kỷ niệm và trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Các loại pháo hoa phổ biến không gây tiếng nổ mà người dân thường gặp bao gồm:

• Pháo bông (pháo que): Loại pháo cầm tay tạo ra các tia sáng hình bông hoa, thường dùng trong các buổi tiệc nhỏ.
• Pháo phụt sinh nhật: Thường cắm trên bánh kem, tạo hiệu ứng ánh sáng rực rỡ nhưng không có tiếng nổ.
• Pháo điện: Sử dụng dòng điện để kích hoạt hiệu ứng ánh sáng, thường dùng trên sân khấu hoặc sự kiện khai trương.
• Cây hoa lửa: Tạo ra các tia sáng lấp lánh khi cháy.
• Cánh hoa xoay: Tạo hiệu ứng ánh sáng xoay tròn đẹp mắt.

Ngoài ra, các sản phẩm như pháo hoa lễ hội bằng giấy, pháo trang trí bằng nhựa, tre, trúc... không chứa thuốc pháo cũng được phép sử dụng thoải mái vì không thuộc phạm vi điều chỉnh nghiêm ngặt của luật về vật liệu nổ.

Điều kiện và địa chỉ mua pháo hoa hợp pháp

Mặc dù được phép sử dụng, nhưng pháp luật cũng quy định rất chặt chẽ về nguồn gốc của pháo hoa. Người dân không được phép mua pháo hoa tại các cửa hàng tạp hóa, chợ đen hay các trang mạng xã hội không rõ nguồn gốc.

Việc kinh doanh pháo hoa là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Chỉ những tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng mới được phép sản xuất và kinh doanh pháo hoa. Tại Việt Nam, Công ty TNHH Một thành viên Hóa chất 21 (Nhà máy Z121) là đơn vị duy nhất hiện nay được giao nhiệm vụ này. Người dân khi mua pháo cần lưu ý:

1. Mua tại các cửa hàng giới thiệu sản phẩm chính thức của Nhà máy Z121 hoặc các đại lý có giấy chứng nhận ủy quyền hợp pháp.
2. Khi mua hàng cần có hóa đơn, chứng từ để chứng minh nguồn gốc xuất xứ khi cơ quan chức năng kiểm tra.
3. Người mua phải từ đủ 18 tuổi trở lên và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Lời khuyên pháp lý để đón Tết an toàn

Việc cho phép đốt pháo hoa là một bước tiến trong việc tôn trọng quyền tự do cá nhân và nhu cầu giải trí của người dân. Tuy nhiên, đi kèm với đó là trách nhiệm cộng đồng. Khi sử dụng pháo hoa, quý độc giả cần lưu ý:

• Tuyệt đối không sử dụng pháo hoa tại những nơi có nguy cơ cháy nổ cao như trạm xăng, kho hàng hóa.
• Đảm bảo khoảng cách an toàn với người xung quanh và vật dụng dễ cháy.
• Không sử dụng pháo hoa để gây rối trật tự công cộng hoặc làm ảnh hưởng đến sự yên tĩnh của người khác vào giờ nghỉ ngơi.

Hy vọng với những thông tin chi tiết về các loại pháo hoa không gây tiếng nổ được đốt trên đây, quý khách hàng sẽ có một kỳ nghỉ Tết Tân Sửu 2021 thật trọn vẹn, ấm áp và đúng pháp luật.