Trong hệ thống chính sách tiền lương của Việt Nam, "Lương cơ sở" và "Lương tối thiểu vùng" là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau về bản chất, đối tượng áp dụng và mục đích sử dụng. Tuy nhiên, không ít người lao động vẫn còn nhầm lẫn giữa hai loại lương này, dẫn đến việc khó tự bảo vệ quyền lợi của mình khi có sự thay đổi về chính sách.

1. Lương cơ sở là gì và áp dụng cho ai?

Theo quy định tại Nghị định 47/2017/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện nay (áp dụng từ ngày 01/07/2017) là 1.300.000 đồng/tháng. Đây là mức lương dùng làm căn cứ để tính mức lương trong các bảng lương, mức phụ cấp và thực hiện các chế độ khác theo quy định của pháp luật.

Đối tượng áp dụng mức lương cơ sở bao gồm:

• Cán bộ, công chức từ Trung ương đến cấp xã theo Luật cán bộ, công chức 2008.
• Viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập theo Luật viên chức 2010.
• Người hưởng lương, phụ cấp và người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội.
• Lực lượng vũ trang (Quân đội và Công an).

Mức lương cơ sở dùng làm căn cứ: Tính mức lương trong các bảng lương, mức phụ cấp và thực hiện các chế độ khác theo quy định của pháp luật đối với các đối tượng quy định; Tính mức hoạt động phí, sinh hoạt phí theo quy định của pháp luật; Tính các khoản trích và các chế độ được hưởng theo mức lương cơ sở.

2. Lương tối thiểu vùng - "Lưới an toàn" cho người lao động doanh nghiệp

Khác với lương cơ sở, lương tối thiểu vùng được quy định tại Bộ Luật lao động 2012 là mức thấp nhất làm cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận và trả lương. Mức lương này áp dụng cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động trong các doanh nghiệp, hợp tác xã, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác có thuê mướn lao động.

Tại thời điểm tháng 12/2017, mức lương tối thiểu vùng đang được áp dụng theo Nghị định 153/2016/NĐ-CP với các mức cụ thể như sau:

• Vùng I: 3.750.000 đồng/tháng.
• Vùng II: 3.320.000 đồng/tháng.
• Vùng III: 2.900.000 đồng/tháng.
• Vùng IV: 2.580.000 đồng/tháng.

Lưu ý quan trọng: Chính phủ vừa ban hành Nghị định 141/2017/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 với mức tăng trung bình khoảng 6,5% so với hiện tại.

3. Những điểm khác biệt cốt yếu cần ghi nhớ

Để giúp bạn đọc dễ dàng hình dung, chúng tôi tóm tắt các điểm khác biệt chính giữa hai loại lương này:

Về mục đích sử dụng

Lương cơ sở là căn cứ để tính lương theo hệ số (Lương = Hệ số x Lương cơ sở). Trong khi đó, lương tối thiểu vùng là mức sàn thấp nhất, doanh nghiệp không được phép trả lương thấp hơn mức này cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường.

Về cơ chế điều chỉnh

Lương cơ sở thường được điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và khả năng của ngân sách nhà nước, do Quốc hội quyết định. Lương tối thiểu vùng được điều chỉnh dựa trên nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, điều kiện kinh tế - xã hội và mức tiền lương trên thị trường lao động, thông qua khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương Quốc gia.

4. Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Dù bạn là công chức nhà nước hay người lao động trong doanh nghiệp, việc nắm rõ các con số này là vô cùng cần thiết. Đối với người lao động trong doanh nghiệp, hãy kiểm tra kỹ hợp đồng lao động của mình để đảm bảo mức lương đóng bảo hiểm xã hội không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Đối với cán bộ, công chức, việc tăng lương cơ sở sẽ kéo theo sự gia tăng của các khoản phụ cấp và chế độ bảo hiểm đi kèm.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về việc áp dụng mức lương tại đơn vị mình, bạn nên chủ động liên hệ với bộ phận nhân sự hoặc công đoàn để được giải đáp thỏa đáng dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành.