Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn là mảnh đất hứa thu hút hàng triệu người lao động, sinh viên đến sinh sống và lập nghiệp. Trong nhiều thập kỷ qua, việc sở hữu một tấm "hộ khẩu Hà Nội" luôn là niềm mong mỏi nhưng cũng đầy thách thức do những quy định khắt khe về thời gian tạm trú. Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2021, một chương mới trong quản lý cư trú sẽ mở ra, mang lại cơ hội bình đẳng cho mọi công dân.

Bước ngoặt lịch sử: Xóa bỏ rào cản riêng của "Thủ đô"

Trong suốt nhiều năm, người dân ngoại tỉnh muốn nhập hộ khẩu vào nội thành Hà Nội phải đối mặt với điều kiện ngặt nghèo tại Luật Thủ đô 2012, cụ thể là phải tạm trú liên tục tại nội thành từ 03 năm trở lên. Quy định này vô hình trung đã tạo ra sự phân biệt đối xử trong việc thực hiện quyền tự do cư trú.

Tuy nhiên, theo tinh thần của Hiến pháp 2013 về quyền tự do cư trú, Luật Cư trú 2020 (có hiệu lực từ 01/7/2021) đã chính thức bãi bỏ các quy định riêng biệt này. Điều này đồng nghĩa với việc điều kiện nhập khẩu Hà Nội sẽ hoàn toàn thống nhất với các tỉnh, thành phố khác trên cả nước, tạo sự thông thoáng và minh bạch tối đa.

Điều kiện đăng ký thường trú tại Hà Nội từ ngày 01/7/2021

Căn cứ theo quy định tại Điều 20 Luật Cư trú 2020, công dân có thể nhập hộ khẩu Hà Nội thông qua các diện sau:

1. Sở hữu chỗ ở hợp pháp

Đây là con đường ngắn nhất và phổ biến nhất. Công dân chỉ cần có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình tại Hà Nội là đủ điều kiện đăng ký thường trú. Chỗ ở hợp pháp có thể là nhà ở, tàu thuyền, phương tiện khác hoặc nhà thuê, mượn, ở nhờ nhưng phải đảm bảo các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu như Sổ đỏ, Sổ hồng.

2. Nhập khẩu theo diện quan hệ gia đình

Pháp luật luôn ưu tiên sự đoàn tụ gia đình. Công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở đó đồng ý trong các trường hợp:

• Vợ về ở với chồng; chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con.
• Người cao tuổi, người khuyết tật, người mất khả năng lao động về ở với người thân (anh, chị, em, ông bà, cô dì chú bác...).
• Người chưa thành niên về ở với người giám hộ hoặc người thân khi không còn cha mẹ.

3. Thuê, mượn, ở nhờ chỗ ở của cá nhân, tổ chức

Đối với những người chưa có nhà riêng, bạn vẫn có thể nhập khẩu nếu đáp ứng đồng thời 02 điều kiện:

• Được chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý cho đăng ký thường trú tại địa điểm thuê, mượn, ở nhờ.
• Bảo đảm điều kiện về diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quy định nhưng không thấp hơn 08 m2 sàn/người.

Hồ sơ và thủ tục nhập hộ khẩu Hà Nội chi tiết

Thủ tục mới được thiết kế theo hướng đơn giản hóa, giảm bớt các loại giấy tờ không cần thiết nhờ sự hỗ trợ của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị

Tùy vào từng trường hợp cụ thể, người dân cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau theo Điều 21 Luật Cư trú 2020:

1. Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (Mẫu CT01).
2. Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng mua bán nhà, hợp đồng thuê nhà...).
3. Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân (nếu nhập khẩu theo diện gia đình) như Giấy khai sinh, Giấy đăng ký kết hôn.

Quy trình thực hiện

Bước 1: Nộp hồ sơ. Người dân nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra. Cán bộ tiếp nhận kiểm tra tính pháp lý và đầy đủ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đủ điều kiện, cán bộ sẽ cấp phiếu tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả.

Bước 3: Trả kết quả. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin đăng ký thường trú.

Lệ phí đăng ký cư trú tại Hà Nội

Mức lệ phí hiện nay được áp dụng theo Nghị quyết 06/2020/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội:

• Tại các quận và các phường: 15.000 đồng/lần đăng ký.
• Tại các khu vực khác (huyện, xã): 8.000 đồng/lần đăng ký.

Lưu ý: Từ ngày 01/7/2021, cơ quan công an sẽ không cấp mới Sổ hộ khẩu giấy mà quản lý bằng phương thức điện tử thông qua mã số định danh cá nhân.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc nới lỏng điều kiện nhập khẩu Hà Nội là một tín hiệu đáng mừng, tuy nhiên người dân cần lưu ý kiểm tra kỹ diện tích sàn tối thiểu nếu đi thuê nhà để tránh việc hồ sơ bị từ chối. Đồng thời, hãy chủ động cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để các thủ tục hành chính sau này được thực hiện nhanh chóng và thuận tiện hơn.