Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2020 đã chính thức có hiệu lực từ ngày 31/3/2026. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và minh bạch hơn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dưới đây là những điểm mới mang tính đột phá mà cộng đồng doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

1. Đột phá: Thành lập tổ chức kinh tế trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Một trong những thay đổi "cởi trói" mạnh mẽ nhất tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP chính là quy định tại khoản 4 Điều 72. Theo đó, thay vì quy trình bắt buộc phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (GCNĐKĐT) mới được thành lập tổ chức kinh tế như trước đây, thì kể từ ngày 31/3/2026, các nhà đầu tư được phép thành lập tổ chức kinh tế trước.

Cụ thể, trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế mới phải hoàn thành các thủ tục để được cấp GCNĐKĐT phù hợp với ngành, nghề kinh doanh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tổ chức kinh tế chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung các ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã chính thức được cấp GCNĐKĐT. Quy định này giúp rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường, cho phép doanh nghiệp sớm ổn định bộ máy tổ chức và chuẩn bị các nguồn lực cần thiết.

2. Siết chặt kỷ cương: Thêm các trường hợp dừng giải quyết hồ sơ đầu tư

Song song với việc tạo thuận lợi, Chính phủ cũng bổ sung các quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của nhà đầu tư trong quá trình thực hiện thủ tục. Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ dừng giải quyết hồ sơ hoặc từ chối cấp, điều chỉnh các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, GCNĐKĐT trong các trường hợp sau:

• Nhà đầu tư không thực hiện việc sửa đổi, bổ sung nội dung hoặc thành phần hồ sơ theo yêu cầu.
• Nhà đầu tư không giải trình các vấn đề liên quan trong thời hạn đã được thông báo chính thức.
• Nội dung đề xuất dự án hoặc đề nghị điều chỉnh không đáp ứng được các tiêu chuẩn, điều kiện pháp lý quy định.
• Trường hợp có từ 02 nhà đầu tư trở lên cùng nộp hồ sơ hợp lệ cho một địa điểm dự án, hồ sơ nộp sau thời gian quy định sẽ bị dừng giải quyết.

So với quy định cũ tại Nghị định 31/2021/NĐ-CP, các trường hợp dừng hồ sơ đã được chi tiết hóa và mở rộng hơn, đòi hỏi nhà đầu tư phải chuyên nghiệp và sát sao hơn trong khâu chuẩn bị hồ sơ.

3. Chuyển đổi số trong đầu tư: Điều kiện nộp hồ sơ trực tuyến

Nghị định 96/2026/NĐ-CP cũng làm rõ lộ trình số hóa thủ tục đầu tư. Tại khoản 3 Điều 6, nhà đầu tư có quyền lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích. Đáng chú ý, hình thức nộp hồ sơ trực tuyến chỉ được thực hiện khi Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về khai thác và vận hành kỹ thuật.

4. "Trải thảm đỏ" cho công nghệ chiến lược: Bổ sung đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư

Nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao, Điều 19 của Nghị định đã mở rộng danh mục các đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư. Những lĩnh vực được ưu tiên đặc biệt bao gồm:

• Doanh nghiệp công nghệ chiến lược, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ cao.
• Các dự án chuyển giao công nghệ thuộc Danh mục khuyến khích chuyển giao.
• Cơ sở ươm tạo công nghệ cao và doanh nghiệp khoa học công nghệ.
• Các dự án phát triển cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị có tác động lan tỏa toàn cầu.
• Cơ sở công nghiệp quốc phòng và an ninh nòng cốt.

Việc bổ sung các đối tượng này cho thấy định hướng rõ ràng của Việt Nam trong việc tập trung vào các ngành công nghiệp mũi nhọn, có giá trị gia tăng cao và bền vững.

5. Cắt giảm gánh nặng hành chính: Các trường hợp không cần điều chỉnh chủ trương đầu tư

Tại Điều 51, Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ vướng mắc cho nhà đầu tư bằng cách quy định các trường hợp không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, bao gồm:

• Thay đổi thông tin địa điểm đầu tư do việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính (quận, huyện, xã).
• Thay đổi diện tích đất sử dụng nhưng vẫn nằm trong phạm vi địa điểm đã được phê duyệt trước đó.
• Điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án do nguyên nhân khách quan là chậm được bàn giao đất từ phía cơ quan nhà nước.

Tóm lại, Nghị định 96/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản hướng dẫn kỹ thuật mà còn thể hiện tư duy đổi mới, đồng hành cùng doanh nghiệp của Chính phủ. Việc nắm bắt kịp thời các quy định này sẽ giúp nhà đầu tư tận dụng tối đa các ưu đãi và tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình triển khai dự án.