Trong bối cảnh làn sóng dịch Covid-19 lần thứ tư đang diễn biến phức tạp tại Việt Nam vào tháng 6/2021, hàng triệu người lao động đang phải đối mặt với những thay đổi lớn trong phương thức làm việc. Từ việc làm việc tại nhà (teleworking) đến việc phải tạm ngừng việc do phong tỏa hoặc cách ly y tế, câu hỏi lớn nhất đặt ra là: Tiền lương sẽ được chi trả như thế nào?

Người lao động thích nghi với hình thức làm việc tại nhà để duy trì thu nhập trong mùa dịch (ảnh minh họa)

Để giải đáp thắc mắc này, chúng ta cần đối chiếu trực tiếp với các quy định tại Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản hướng dẫn hiện hành.

1. Doanh nghiệp tạm dừng hoạt động để phòng dịch: Lương ngừng việc tính sao?

Khi cơ quan nhà nước yêu cầu tạm dừng các hoạt động không thiết yếu hoặc doanh nghiệp chủ động cho nhân viên nghỉ để đảm bảo an toàn, đây được xác định là trường hợp ngừng việc do dịch bệnh nguy hiểm.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 99 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương ngừng việc được thỏa thuận như sau:

"3. Nếu vì sự cố về điện, nước mà không do lỗi của người sử dụng lao động hoặc do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa, di dời địa điểm hoạt động theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc vì lý do kinh tế thì hai bên thỏa thuận về tiền lương ngừng việc như sau:
a) Trường hợp ngừng việc từ 14 ngày làm việc trở xuống thì tiền lương ngừng việc được thỏa thuận không thấp hơn mức lương tối thiểu;
b) Trường hợp phải ngừng việc trên 14 ngày làm việc thì tiền lương ngừng việc do hai bên thỏa thuận nhưng phải bảo đảm tiền lương ngừng việc trong 14 ngày đầu tiên không thấp hơn mức lương tối thiểu."

Lưu ý quan trọng: Mức lương tối thiểu vùng năm 2021 vẫn đang áp dụng theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP. Cụ thể:

• Vùng I: 4.420.000 đồng/tháng.
• Vùng II: 3.920.000 đồng/tháng.
• Vùng III: 3.430.000 đồng/tháng.
• Vùng IV: 3.070.000 đồng/tháng.

2. Làm việc tại nhà (Work from home): Có bị giảm lương không?

Nhiều người lao động lo lắng rằng khi không đến văn phòng, doanh nghiệp sẽ tự ý cắt giảm lương. Tuy nhiên, về nguyên tắc, nếu người lao động vẫn đảm bảo khối lượng và chất lượng công việc từ xa, doanh nghiệp phải trả đủ lương theo hợp đồng đã ký kết.

Tuy nhiên, trong giai đoạn khó khăn, doanh nghiệp có thể thương lượng với người lao động để sửa đổi hợp đồng lao động (giảm lương tạm thời) hoặc tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác theo Điều 29 Bộ luật Lao động 2019. Trong trường hợp chuyển công việc mới, lương mới phải ít nhất bằng 85% lương cũ và không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.

Các chốt kiểm soát dịch bệnh khiến việc di chuyển đến nơi làm việc trở nên khó khăn (ảnh minh họa)

3. Người lao động phải đi cách ly y tế (F1, F2...)

Đây là tình huống phổ biến nhất hiện nay. Theo hướng dẫn tại Công văn 1064/LĐTBXH-QHLĐTL, việc người lao động phải cách ly theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền được coi là ngừng việc không do lỗi của người lao động.

• Đối với F1 (Cách ly tập trung): Thời gian này người lao động được hưởng lương ngừng việc theo thỏa thuận nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng trong 14 ngày đầu.
• Đối với F2, F3 (Cách ly tại nhà): Tương tự, nếu không thể làm việc từ xa, người lao động vẫn được hưởng lương ngừng việc theo quy định tại Điều 99 Bộ luật Lao động 2019.

4. Khu vực sinh sống bị phong tỏa, giãn cách xã hội

Nếu người lao động cư trú trong khu vực bị phong tỏa theo Chỉ thị 16 hoặc các biện pháp khẩn cấp của địa phương dẫn đến không thể đi làm, doanh nghiệp và người lao động cần thỏa thuận về tiền lương ngừng việc. Pháp luật khuyến khích các bên chia sẻ rủi ro, nhưng doanh nghiệp không được tự ý cắt lương mà không có sự thỏa thuận hoặc căn cứ pháp lý.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Trong giai đoạn này, sự thấu hiểu và chia sẻ giữa chủ doanh nghiệp và nhân viên là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, người lao động cần nắm rõ các điểm sau để tự bảo vệ mình:

1. Luôn yêu cầu văn bản: Mọi thỏa thuận về việc giảm lương, tạm hoãn hợp đồng hay nghỉ không lương nên được lập thành văn bản hoặc xác nhận qua email/tin nhắn chính thức.
2. Kiểm tra mức lương tối thiểu: Dù thỏa thuận giảm lương, mức nhận được không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định 90/2019/NĐ-CP.
3. Liên hệ Công đoàn: Nếu có tranh chấp, hãy liên hệ với tổ chức Công đoàn tại cơ sở để được hỗ trợ tư vấn và bảo vệ quyền lợi.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý độc giả yên tâm hơn và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý trong mùa dịch này.