Trong bối cảnh nền kinh tế đang dần phục hồi, các ngành nông - lâm - ngư - diêm nghiệp cũng như gia công hàng hóa theo đơn đặt hàng đang bước vào giai đoạn cao điểm. Đối với những người lao động ký hợp đồng từ đủ 12 tháng trở lên làm các công việc có tính chất thời vụ, việc nắm vững các quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Kể từ ngày 01/02/2022, Thông tư 18/2021/TT-BLĐTBXH sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn cho Thông tư 54/2015/TT-BLĐTBXH. Dưới đây là 4 thay đổi mang tính bước ngoặt mà cả người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt lưu ý.

1. Điều chỉnh linh hoạt số giờ làm việc tiêu chuẩn hằng ngày

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là cách xác định số giờ làm việc tiêu chuẩn hằng ngày. Theo quy định mới, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập kế hoạch hằng năm để xác định cụ thể thời gian làm việc dựa trên quỹ thời giờ làm việc tiêu chuẩn trong năm.

So với quy định cũ tại Thông tư 54/2015/TT-BLĐTBXH, Thông tư 18/2021/TT-BLĐTBXH đã bãi bỏ sự phân biệt về giờ làm việc tiêu chuẩn giữa công việc bình thường và công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong một số trường hợp cụ thể. Cụ thể:

• Trường hợp 1: Làm việc 08 giờ/ngày (Quy định cũ cho phép 06 giờ đối với công việc đặc biệt nặng nhọc).
• Trường hợp 2: Làm việc nhiều hơn 08 giờ nhưng không quá 12 giờ/ngày.
• Trường hợp 3: Làm việc từ 04 giờ đến dưới 08 giờ/ngày.
• Trường hợp 4: Cho nghỉ trọn ngày.

Việc điều chỉnh này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc sắp xếp nhân sự vào các mùa vụ cao điểm, đồng thời đảm bảo tổng quỹ thời gian làm việc trong năm không vượt quá quy định của Bộ luật Lao động 2019.

2. Nới lỏng giới hạn giờ làm việc và làm thêm giờ

Tại khoản 1 Điều 6 Thông tư 18/2021/TT-BLĐTBXH, cơ quan quản lý đã chính thức bãi bỏ giới hạn 09 giờ làm việc/ngày đối với các nghề đặc biệt nặng nhọc, độc hại. Thay vào đó, tất cả các loại hình công việc thời vụ thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư này đều áp dụng chung mức trần tổng số giờ làm việc tiêu chuẩn và làm thêm không quá 12 giờ/ngày.

Bên cạnh đó, giới hạn theo tuần và tháng cũng được mở rộng đáng kể:

• Tổng giờ làm việc tiêu chuẩn và làm thêm theo tuần: Không quá 72 giờ (Tăng từ mức 64 giờ hoặc 48 giờ trước đây).
• Tổng giờ làm thêm theo tháng: Không quá 40 giờ (Tăng từ mức 32 giờ hoặc 24 giờ trước đây).

Sự thay đổi này phản ánh đúng thực tế sản xuất của các doanh nghiệp gia công và nông nghiệp, nơi khối lượng công việc phụ thuộc rất lớn vào đơn hàng và thời tiết, đòi hỏi sự tập trung cao độ trong thời gian ngắn.

3. Bãi bỏ quy định nghỉ bù khi đi làm ngày lễ, Tết

Đây là một thay đổi quan trọng về quyền lợi nghỉ ngơi. Trước đây, doanh nghiệp thường bố trí cho người lao động nghỉ bù nếu họ phải làm việc vào các ngày lễ, Tết. Tuy nhiên, từ ngày 01/02/2022, quy định về việc nghỉ bù này đã bị bãi bỏ.

Thay vào đó, người sử dụng lao động chỉ cần đảm bảo bố trí cho người lao động được nghỉ lễ, Tết theo đúng quy định của Bộ luật Lao động 2019. Nếu người lao động đồng ý đi làm vào những ngày này, họ sẽ được hưởng lương làm thêm giờ với mức cực kỳ ưu đãi (ít nhất bằng 300% lương ngày bình thường) nhưng sẽ không còn mặc nhiên được hưởng thêm ngày nghỉ bù như trước.

4. Thay đổi quy định về thời gian nghỉ giữa ca khi làm việc kéo dài

Một điểm gây nhiều tranh luận là việc bãi bỏ quy định nghỉ thêm 30 phút đối với người lao động làm việc từ 10 giờ trở lên trong ngày. Theo quy định mới tại Điều 7 Thông tư 18/2021/TT-BLĐTBXH, việc nghỉ trong giờ làm việc sẽ thực hiện thuần túy theo Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Cụ thể, theo Điều 109 Bộ luật Lao động 2019:

"1. Người lao động làm việc trong ca làm việc từ 06 giờ trở lên thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục, trường hợp làm việc ban đêm thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 45 phút liên tục."

Như vậy, dù làm việc 10 giờ hay 12 giờ/ngày, người lao động cũng chỉ chắc chắn được nghỉ ít nhất 30 phút (hoặc 45 phút nếu làm đêm) theo luật định, trừ khi có thỏa thuận khác có lợi hơn trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.

Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi này không chỉ giúp người lao động tự bảo vệ mình mà còn giúp các doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có khi áp dụng các quy định mới từ đầu năm 2022.