Kể từ khi Nghị định 15/2018/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 02/02/2018, thay thế cho Nghị định 38/2012/NĐ-CP, cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu đã đón nhận một luồng gió mới trong cải cách thủ tục hành chính về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế tại các cửa khẩu, không ít vướng mắc đã phát sinh liên quan đến việc nộp chứng từ và xác định cơ quan kiểm tra.

Để kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn này, sau Công văn 1267/TCHQ-GSQL ngày 09/03/2018, Tổng cục Hải quan đã tiếp tục ban hành Công văn 1511/TCHQ-GSQL ngày 22/03/2018. Đây được xem là văn bản "cẩm nang" quan trọng giúp cán bộ hải quan và doanh nghiệp thống nhất cách thực hiện, đảm bảo hàng hóa được lưu thông thông suốt nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ an toàn vệ sinh thực phẩm theo quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010.

Cải cách thủ tục nộp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Công văn 1511 chính là việc đơn giản hóa hồ sơ nộp cho cơ quan hải quan. Theo đó, đối với Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, người khai hải quan chỉ cần thực hiện các bước sau:

• Nộp lần đầu: Doanh nghiệp chỉ phải nộp bản chụp (có xác nhận của doanh nghiệp) khi làm thủ tục tại Chi cục Hải quan nơi nhập khẩu lô hàng đầu tiên.
• Cơ chế hậu kiểm: Chi cục Hải quan nơi tiếp nhận sẽ có trách nhiệm lập cơ sở dữ liệu để theo dõi, đối chiếu cho các lần nhập khẩu sau.
• Cắt giảm thủ tục: Tuyệt đối không yêu cầu doanh nghiệp phải nộp lại loại giấy tờ này cho các lô hàng cùng loại trong những lần nhập khẩu tiếp theo tại cùng một đơn vị.

Quy định này giúp loại bỏ tình trạng "giấy phép con" chồng chéo, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí in ấn, sao y bản chính vốn rất tốn kém trước đây.

Miễn kiểm tra Nhà nước và quy định đặc thù cho rượu nhập khẩu

Về việc áp dụng Giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy hoặc Giấy tiếp nhận bản công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm (theo quy định cũ nhưng vẫn còn hiệu lực), Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể:

"Trường hợp sản phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy hoặc Giấy tiếp nhận bản công bố phù hợp còn giá trị hiệu lực thì được miễn kiểm tra Nhà nước về an toàn thực phẩm khi nhập khẩu."

Việc nộp các loại giấy tờ này cũng được thực hiện tương tự như đối với Giấy tiếp nhận đăng ký công bố sản phẩm (chỉ nộp lần đầu). Đặc biệt, đối với mặt hàng rượu nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ cần nộp bản tự công bố sản phẩm là đủ điều kiện để cơ quan hải quan chấp nhận làm thủ tục thông quan, thay vì phải chờ đợi các thủ tục xác nhận phức tạp khác.

Xác định cơ quan kiểm tra trong giai đoạn chuyển tiếp

Do Nghị định 15/2018/NĐ-CP có nhiều thay đổi về thẩm quyền quản lý của các Bộ (Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong khi chờ danh sách chính thức các cơ quan kiểm tra được chỉ định mới, Công văn 1511 đưa ra giải pháp tình thế:

Cơ quan hải quan sẽ căn cứ vào Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu do các cơ quan đã được các Bộ quản lý chuyên ngành chỉ định trước đó. Điều này đảm bảo không có khoảng trống pháp lý làm gián đoạn hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Ngoài ra, văn bản cũng làm rõ các đối tượng thuộc diện kiểm tra giảm và danh mục chứng từ cần thiết. Việc áp dụng phương thức kiểm tra giảm không chỉ là sự tin tưởng vào ý thức của doanh nghiệp mà còn là bước tiến trong việc áp dụng quản lý rủi ro vào lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Lời khuyên cho doanh nghiệp: Trong bối cảnh các quy định mới đang dần đi vào nề nếp, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các danh mục sản phẩm thuộc diện tự công bố và đăng ký công bố để tận dụng tối đa các ưu đãi về miễn giảm kiểm tra chuyên ngành, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Hệ thống Pháp luật