Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng linh hoạt, việc một người lao động chuyển đổi giữa các hình thức làm việc tự do và làm việc tại doanh nghiệp là điều rất phổ biến. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người có cả thời gian tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện và BHXH bắt buộc. Vậy khi đến tuổi nghỉ hưu, quyền lợi của họ sẽ được tính toán như thế nào? Liệu việc cộng dồn hai loại hình này có giúp người lao động nhận được mức lương hưu cao hơn?

Nguyên tắc cộng dồn thời gian đóng BHXH: Không bỏ sót một tháng nào

Một trong những điểm ưu việt của chính sách an sinh xã hội hiện nay là sự liên thông giữa BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc. Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 111 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 1 Điều 17 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, thời gian tính hưởng chế độ hưu trí sẽ là tổng thời gian đã đóng của cả hai loại hình này.

"Người lao động vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc thì thời gian tính hưởng chế độ hưu trí là tổng thời gian đã đóng BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc."

Việc cộng dồn này đảm bảo rằng mọi nỗ lực đóng góp của người lao động trong suốt quá trình làm việc, dù ở bất kỳ hình thức nào, đều được ghi nhận để làm căn cứ xác định điều kiện và mức hưởng lương hưu.

Điều kiện hưởng lương hưu: Ưu tiên chính sách BHXH bắt buộc

Mặc dù thời gian được cộng dồn, nhưng việc áp dụng điều kiện nghỉ hưu và mức hưởng sẽ phụ thuộc vào thời gian đóng BHXH bắt buộc của người lao động. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 17 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chế độ hưu trí sẽ thực hiện theo chính sách BHXH bắt buộc nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người lao động có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên và thuộc đối tượng nghỉ hưu thông thường theo quy định tại Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
• Người lao động có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên nếu nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Đặc biệt, đối với những người tham gia BHXH tự nguyện trước ngày 01/01/2021 và có đủ 20 năm đóng BHXH tự nguyện trở lên, tuổi nghỉ hưu vẫn được giữ ở mức 60 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ, tạo điều kiện thuận lợi cho những người đã gắn bó lâu dài với chính sách này từ sớm.

Công thức tính lương hưu: Sự kết hợp giữa tiền lương và thu nhập

Mức lương hưu hằng tháng của người tham gia cả hai loại hình BHXH được tính dựa trên tỷ lệ hưởng và mức bình quân thu nhập/tiền lương tháng đóng BHXH. Theo Điều 66 và Điều 99 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tỷ lệ hưởng được xác định như sau:

• Lao động nữ: Đóng đủ 15 năm hưởng 45%, sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.
• Lao động nam: Đóng đủ 20 năm hưởng 45%, sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%. (Nếu đóng từ 15 đến dưới 20 năm, mức hưởng là 40% cho 15 năm đầu, mỗi năm sau đó thêm 1%).

Về căn cứ đóng BHXH, mức bình quân được tính bằng cách lấy tổng tiền lương đóng BHXH bắt buộc (đã được bình quân theo Điều 72 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 15 Nghị định 158/2025/NĐ-CP) cộng với tổng thu nhập đóng BHXH tự nguyện (đã điều chỉnh theo khoản 2 Điều 104 Luật Bảo hiểm xã hội 2024), sau đó chia cho tổng số tháng đóng của cả hai giai đoạn.

Một điểm đáng lưu ý tại khoản 5 Điều 17 Nghị định 158/2025/NĐ-CP là nếu người lao động có đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên trước ngày 01/07/2025, mà mức lương hưu tính ra thấp hơn mức tham chiếu, thì họ sẽ được hưởng bằng mức tham chiếu. Đây là "tấm lưới" bảo vệ quan trọng giúp đảm bảo đời sống tối thiểu cho người về hưu.

Việc hiểu rõ cách cộng dồn và tính toán lương hưu không chỉ giúp người lao động yên tâm hơn khi chuyển đổi công việc mà còn là cơ sở để họ chủ động kế hoạch tài chính cho tuổi già. Hãy luôn theo dõi và cập nhật các quy định mới nhất từ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.