Từ đầu năm 2021, việc triển khai cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip trên phạm vi toàn quốc đã tạo nên một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý dân cư và cải cách thủ tục hành chính tại Việt Nam. Với công nghệ hiện đại, thẻ CCCD gắn chip không chỉ đơn thuần là một tấm thẻ định danh mà còn đóng vai trò là thiết bị lưu trữ thông tin đa năng, giúp tinh giản tối đa các loại giấy tờ truyền thống.

Thẻ Căn cước công dân gắn chip mới với nhiều tính năng ưu việt (ảnh minh họa)

1. Thay thế hoàn toàn Chứng minh nhân dân và CCCD mã vạch

Đây là thay đổi trực tiếp và quan trọng nhất. Theo quy định tại Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam, có giá trị chứng minh về căn cước để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.

Trước đây, người dân sử dụng song song Chứng minh nhân dân (CMND) 9 số, 12 số theo Nghị định 05/1999/NĐ-CP và thẻ CCCD mã vạch. Tuy nhiên, khi thẻ CCCD gắn chip được ban hành theo Thông tư 06/2021/TT-BCA, nó có giá trị pháp lý cao nhất và thay thế các mẫu thẻ cũ trong mọi giao dịch hành chính, dân sự.

"Thẻ Căn cước công dân đã được cấp trước ngày 23/01/2021 vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn theo quy định; khi công dân có yêu cầu thì được đổi sang thẻ Căn cước công dân gắn chip." (Trích khoản 2 Điều 4 Thông tư 06/2021/TT-BCA)

2. Khả năng thay thế Hộ chiếu trong một số trường hợp đặc biệt

Một điểm đáng chú ý mà ít người dân để ý là giá trị quốc tế của thẻ CCCD. Theo khoản 2 Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD có thể được sử dụng thay cho hộ chiếu trong trường hợp Việt Nam và nước ngoài ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép công dân nước ký kết sử dụng thẻ Căn cước thay cho hộ chiếu trên lãnh thổ của nhau.

Mặc dù hiện nay phạm vi áp dụng còn hạn chế, nhưng với việc tích hợp các tiêu chuẩn ICAO trên chip điện tử, thẻ CCCD gắn chip đang mở ra cơ hội đi lại thuận tiện hơn giữa các quốc gia trong khu vực ASEAN trong tương lai gần, phù hợp với tinh thần của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019.

3. Tích hợp và thay thế các loại giấy tờ chuyên ngành

Điểm ưu việt nhất của thẻ CCCD gắn chip chính là dung lượng lưu trữ lớn và tính bảo mật cao, cho phép tích hợp thông tin từ nhiều loại giấy tờ khác nhau. Chính phủ đang tích cực chỉ đạo Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành để tích hợp các dữ liệu sau:

• Bảo hiểm y tế và Bảo hiểm xã hội: Người dân có thể đi khám chữa bệnh mà không cần mang theo thẻ BHYT giấy.
• Giấy phép lái xe: Thông tin về hạng lái xe, thời hạn sẽ được hiển thị khi cơ quan chức năng quét chip.
• Thông tin tiêm chủng và hồ sơ sức khỏe: Đặc biệt quan trọng trong bối cảnh quản lý dịch bệnh hiện nay.

Cán bộ Công an hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục tích hợp thông tin vào CCCD gắn chip (ảnh minh họa)

4. Hướng tới thay thế Sổ hộ khẩu giấy

Dù chưa có văn bản khẳng định thẻ CCCD thay thế hoàn toàn Sổ hộ khẩu ngay lập tức, nhưng theo lộ trình của Luật Cư trú 2020 (có hiệu lực từ 01/07/2021), việc quản lý cư trú sẽ chuyển từ sổ giấy sang phương thức điện tử. Khi đó, thẻ CCCD gắn chip chính là "chìa khóa" để cơ quan nhà nước truy xuất thông tin cư trú của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mà không cần yêu cầu xuất trình sổ hộ khẩu giấy.

Việc sử dụng thẻ CCCD gắn chip giúp giảm bớt gánh nặng về thủ tục hành chính, hạn chế việc phải công chứng, chứng thực nhiều loại giấy tờ khi thực hiện các giao dịch tại ngân hàng, cơ quan thuế hay các đơn vị cung cấp dịch vụ công.

Tóm lại, thẻ Căn cước công dân gắn chip là một bước tiến lớn trong việc số hóa định danh cá nhân. Người dân nên chủ động thực hiện đổi sang mẫu thẻ mới này để tận hưởng những tiện ích và quyền lợi pháp lý mà nó mang lại trong kỷ nguyên số.