Trong bối cảnh cải cách tư pháp mạnh mẽ năm 2026, việc đảm bảo quyền tiếp cận công lý cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những nhóm yếu thế, đã trở thành ưu tiên hàng đầu. Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất chính là việc mở rộng đối tượng thụ hưởng dịch vụ pháp lý miễn phí, giúp xóa bỏ rào cản về chi phí khi người dân đối mặt với các vấn đề pháp lý phức tạp.

Bước tiến mới từ Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi 2026

Căn cứ theo quy định tại Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý 2017, được sửa đổi và bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi 2026 (số 05/2026/QH16), danh mục những người được Nhà nước bảo vệ quyền lợi thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý đã có những thay đổi căn bản. Điều này không chỉ thể hiện tính nhân văn của pháp luật Việt Nam mà còn trực tiếp hỗ trợ những người không có đủ khả năng tài chính để thuê luật sư riêng.

Dưới đây là danh sách chi tiết các nhóm đối tượng được hưởng quyền lợi này:

• Nhóm người có công: Bao gồm người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng liệt sĩ.
• Nhóm yếu thế về kinh tế: Người thuộc hộ nghèo và người thuộc hộ cận nghèo theo tiêu chuẩn mới nhất.
• Nhóm đối tượng đặc thù: Người nhiễm chất độc da cam; người khuyết tật; trẻ em dưới 16 tuổi.
• Đồng bào dân tộc thiểu số: Người cư trú tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc người thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người.
• Người hưởng trợ cấp xã hội: Người cao tuổi, nạn nhân của bạo lực gia đình, người nhiễm HIV đang hưởng trợ cấp hằng tháng.

Quyền lợi đặc biệt cho người lao động thu nhập thấp

Một điểm mới quan trọng được nhấn mạnh trong các quy định gần đây là việc bảo vệ người lao động có thu nhập thấp khi họ tham gia vào các vụ án hình sự với tư cách là người bị buộc tội hoặc bị hại. Trong thực tế, nhiều công nhân, người lao động tự do khi vướng vào vòng lao lý thường rơi vào tình trạng bế tắc do thiếu kiến thức pháp luật và kinh phí. Việc được trợ giúp pháp lý miễn phí giúp họ có cơ hội trình bày sự thật khách quan, đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra công bằng, đúng pháp luật.

Mở rộng bảo vệ cho người chưa thành niên và nạn nhân mua bán người

Phù hợp với tinh thần của Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024, các đối tượng từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi tham gia tố tụng (với tư cách người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng...) đều được ưu tiên tiếp cận các biện pháp hỗ trợ pháp lý chuyên biệt. Điều này nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ thay vì chỉ đơn thuần là xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, Luật Phòng, chống mua bán người 2024 cũng quy định rõ ràng về việc hỗ trợ pháp lý cho nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng nạn nhân, giúp họ sớm ổn định tâm lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước tòa.

"Trợ giúp pháp lý không chỉ là một dịch vụ công, mà là lá chắn pháp lý vững chắc cho những người yếu thế trong xã hội, đảm bảo rằng không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tìm kiếm công lý."

Các trường hợp đặc biệt khác

Ngoài các nhóm nêu trên, pháp luật năm 2026 còn mở rộng cho:

• Người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn trong các vụ việc khắc phục hậu quả trực tiếp.
• Cá nhân bị thiệt hại thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017 mà không thuê người bảo vệ quyền lợi.
• Người nước ngoài theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nếu bạn hoặc người thân thuộc một trong các diện nêu trên, hãy chủ động liên hệ với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tại địa phương để được hướng dẫn thủ tục và nhận sự hỗ trợ kịp thời nhất.