Trong các vụ án hình sự về tội đánh bạc, việc xác định chính xác số tiền mà mỗi bị cáo đã sử dụng để sát phạt không chỉ là cơ sở để định khung hình phạt mà còn là yếu tố then chốt để đảm bảo tính công bằng, nghiêm minh của pháp luật. Vậy, cơ quan chức năng dựa vào đâu để đưa ra con số cụ thể này?

1. Căn cứ pháp lý xác định số tiền đánh bạc

Theo hướng dẫn tại Công văn 89/TANDTC-PC năm 2020 (được đính chính bởi Công văn 136/TANDTC-PC năm 2020) của Tòa án nhân dân tối cao, việc xác định số tiền đánh bạc được phân chia thành hai trường hợp điển hình dựa trên hình thức đánh bạc:

Trường hợp các bị cáo cùng đánh bạc với nhau

Đối với các hình thức đánh bạc truyền thống như đánh phỏm, đánh chắn, đánh liêng, đánh sâm... nơi các con bạc trực tiếp sát phạt lẫn nhau, cơ quan tố tụng sẽ:

• Căn cứ vào tổng số tiền thu trên chiếu bạc (tổng số tiền dùng vào việc đánh bạc) để xem xét trách nhiệm hình sự của từng bị cáo.
• Số tiền mỗi bị cáo thực tế mang theo hoặc sử dụng vào việc đánh bạc là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi khi quyết định mức hình phạt cụ thể.

Trường hợp con bạc đánh với chủ bạc

Đối với các hình thức như lô đề, cá độ bóng đá, đua ngựa... nơi có sự phân biệt rõ rệt giữa người chơi và người tổ chức (chủ bạc), việc xác định khung hình phạt phải căn cứ vào số tiền từng bị cáo dùng vào việc đánh bạc. Điều này nhằm cá thể hóa trách nhiệm hình sự, tránh việc đánh đồng mức độ vi phạm giữa người chơi nhỏ lẻ và người tổ chức quy mô lớn.

2. Trách nhiệm chứng minh trong tố tụng hình sự

Một nguyên tắc vàng trong pháp luật Việt Nam là quyền được suy đoán vô tội. Tại Điều 15 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ về trách nhiệm chứng minh tội phạm:

"Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội."

Như vậy, việc xác định bị cáo đánh bạc bao nhiêu tiền, bằng chứng từ đâu (tin nhắn điện thoại, sao kê ngân hàng, tang vật tại chỗ...) hoàn toàn thuộc về trách nhiệm của Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát. Nếu không đủ chứng cứ chứng minh con số cụ thể, cơ quan tố tụng phải áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị can, bị cáo.

3. Hệ quả pháp lý khi xác định số tiền

Việc xác định số tiền không chỉ dừng lại ở con số cơ học mà nó trực tiếp dẫn chiếu đến các khung hình phạt tại Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017). Cụ thể:

• Nếu số tiền từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng: Bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
• Nếu số tiền từ 50.000.000 đồng trở lên hoặc có tính chất chuyên nghiệp: Khung hình phạt có thể lên đến 07 năm tù.

Lời khuyên pháp lý: Đánh bạc không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cá nhân mà còn kéo theo những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng. Việc hiểu rõ cách thức cơ quan chức năng xác định số tiền vi phạm sẽ giúp người dân nhận thức rõ hơn về rủi ro khi tham gia vào các hoạt động phi pháp này.