Trong bối cảnh cải cách hành chính đang diễn ra mạnh mẽ, kỳ thi tuyển dụng công chức luôn là tâm điểm chú ý của hàng nghìn cử nhân. Một trong những thắc mắc phổ biến nhất mà các thí sinh thường đặt ra là: "Liệu ngoại hình có phải là một tiêu chí chấm điểm hay điều kiện tiên quyết để được dự thi?". Đặc biệt, với những thay đổi quan trọng trong quy định tuyển dụng áp dụng từ đầu năm 2019, vấn đề này càng cần được làm rõ dựa trên các căn cứ pháp lý hiện hành.

Quy định chung về điều kiện dự tuyển công chức theo Luật Cán bộ, công chức 2008

Tính đến thời điểm tháng 3 năm 2019, khung pháp lý cao nhất điều chỉnh việc tuyển dụng công chức vẫn là Luật cán bộ, công chức 2008. Tại Điều 36 của văn bản này, cơ quan lập pháp đã quy định rất rõ ràng về các điều kiện đăng ký dự tuyển công chức.

Điều 36. Điều kiện đăng ký dự tuyển công chức

1. Người có đủ các điều kiện sau đây không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo được đăng ký dự tuyển công chức:

a) Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam;

b) Đủ 18 tuổi trở lên;

c) Có đơn dự tuyển; có lý lịch rõ ràng;

d) Có văn bằng, chứng chỉ phù hợp;

đ) Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt;

e) Đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ;

g) Các điều kiện khác theo yêu cầu của vị trí dự tuyển.

Như vậy, về mặt nguyên tắc chung, pháp luật không hề đề cập đến tiêu chuẩn về chiều cao, cân nặng hay diện mạo như một điều kiện bắt buộc đối với mọi vị trí công chức. Yêu cầu về "đủ sức khỏe" thường được xác nhận thông qua giấy khám sức khỏe của cơ quan y tế có thẩm quyền, tập trung vào khả năng làm việc bền bỉ và không mắc các bệnh truyền nhiễm hay bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng đến công vụ.

Nghị định 161/2018/NĐ-CP: Bước ngoặt lớn trong tuyển dụng công chức 2019

Một điểm sáng đáng lưu ý cho các thí sinh trong năm 2019 chính là sự ra đời của Nghị định 161/2018/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/01/2019). Nghị định này đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về tuyển dụng, trong đó nhấn mạnh việc không phân biệt loại hình đào tạo.

Điều này có nghĩa là dù bạn sở hữu bằng đại học chính quy, tại chức, đào tạo từ xa hay văn bằng hai, bạn đều có cơ hội ngang nhau trong việc nộp hồ sơ dự tuyển. Sự thay đổi này cho thấy tư duy tuyển dụng đang chuyển dịch từ việc "soi" bằng cấp, ngoại hình sang việc đánh giá thực lực thông qua các vòng thi kiến thức chung và nghiệp vụ chuyên ngành.

Tiêu chuẩn ngoại hình: Không bắt buộc đại trà nhưng có ngoại lệ đặc thù

Mặc dù Luật không quy định chung, nhưng tại điểm g khoản 1 Điều 36 nêu trên có mở ra một "cửa hẹp": "Các điều kiện khác theo yêu cầu của vị trí dự tuyển". Đây chính là căn cứ để một số ngành đặc thù đưa ra các tiêu chuẩn về ngoại hình nhằm phù hợp với tính chất công việc, đặc biệt là các vị trí thường xuyên tiếp xúc với nhân dân hoặc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ pháp luật.

1. Ngành Kiểm sát

Trong các thông báo tuyển dụng gần đây (ví dụ như thông báo của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội năm 2018), ngành Kiểm sát thường đưa ra các tiêu chuẩn khá chi tiết:

• Chiều cao: Nữ từ 1,55m trở lên; Nam từ 1,60m trở lên.
• Cân nặng: Nữ từ 45kg trở lên; Nam từ 50kg trở lên.
• Yêu cầu khác: Không bị dị hình, dị tật, khuyết tật; không nói ngọng, nói lắp.

2. Ngành Tòa án

Tương tự, Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án nhân dân cấp cao cũng duy trì các tiêu chuẩn ngoại hình nhất định để đảm bảo tính uy nghiêm của cơ quan tư pháp:

• Chiều cao: Nữ từ 1,52m trở lên; Nam từ 1,60m trở lên.
• Cân nặng: Nữ từ 45kg trở lên; Nam từ 55kg trở lên.
• Diện mạo: Không có dị hình, dị tật ảnh hưởng đến thẩm mỹ công sở.

Ngoài ra, một số vị trí như lễ tân tại các cơ quan hành chính lớn, hoặc công chức làm việc tại bộ phận "Một cửa" đôi khi cũng được ưu tiên những người có ngoại hình ưa nhìn, giao tiếp tốt, dù đây không phải là điều kiện loại trừ ngay từ vòng hồ sơ nếu không được ghi rõ trong thông báo tuyển dụng.

Lời khuyên cho thí sinh dự thi công chức năm 2019

Nếu bạn đang có ý định "chinh phục" kỳ thi công chức trong năm 2019, đừng quá tự ti nếu mình không có một ngoại hình xuất sắc. Hãy tập trung vào những yếu tố cốt lõi sau:

1. Nghiên cứu kỹ thông báo tuyển dụng: Mỗi cơ quan sẽ có những yêu cầu riêng biệt. Hãy đọc kỹ từng dòng trong thông báo để biết vị trí mình chọn có yêu cầu đặc thù về ngoại hình hay không.
2. Trau dồi kiến thức chuyên môn: Với quy trình thi 2 vòng theo Nghị định 161, kiến thức về Hiến pháp, pháp luật chuyên ngành và năng lực tư duy mới là yếu tố quyết định giúp bạn vượt qua hàng trăm đối thủ.
3. Tác phong chuyên nghiệp: Ngoại hình không chỉ là gương mặt hay chiều cao, mà còn là cách bạn ăn mặc lịch sự, tác phong nhanh nhẹn và thái độ tự tin khi bước vào phòng thi phỏng vấn.

Tóm lại, ngoại hình không phải là yêu cầu bắt buộc đối với đa số các vị trí công chức hành chính thông thường. Cánh cửa công sở luôn rộng mở cho những người có tài, có đức và khát khao cống hiến cho nền hành chính nước nhà.