Nhiều tài xế vẫn thường thắc mắc liệu lực lượng Thanh tra giao thông có quyền hạn tương đương Cảnh sát giao thông trong việc dừng xe và xử phạt trên đường hay không? Với sự ra đời của hệ thống pháp luật mới áp dụng từ năm 2025, các quy định này đã có những điều chỉnh quan trọng mà mọi người tham gia giao thông cần lưu ý.

Thanh tra giao thông là ai và tên gọi mới từ năm 2025?

Theo quy định tại Điều 83 Luật Đường bộ 2024, lực lượng mà chúng ta thường gọi là Thanh tra giao thông hiện nay có tên chính thức là Thanh tra đường bộ. Đây là lực lượng thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về đường bộ thuộc cơ quan quản lý nhà nước về giao thông vận tải.

Điều 83. Thanh tra đường bộ

Thanh tra đường bộ có nhiệm vụ sau đây:

1. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về kết cấu hạ tầng đường bộ; vận tải đường bộ tại đơn vị vận tải, bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, đơn vị thực hiện dịch vụ hỗ trợ vận tải;

2. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về hoạt động đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ, hoạt động kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới...

Quyền hạn dừng xe: Khi nào Thanh tra đường bộ được phép "tuýt còi"?

Khác với Cảnh sát giao thông có thẩm quyền tuần tra, kiểm soát trật tự an toàn giao thông trên mọi tuyến đường, Thanh tra đường bộ chỉ được phép dừng phương tiện trong những trường hợp cụ thể liên quan đến bảo vệ hạ tầng và vận tải. Cụ thể, theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, lực lượng này được dừng xe khi:

• Phát hiện phương tiện có dấu hiệu vi phạm về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ.
• Xe bánh xích lưu thông trực tiếp trên đường gây hư hỏng hạ tầng.
• Vi phạm các quy định về bảo vệ hành lang an toàn đường bộ.
• Xử lý vi phạm tại các điểm dừng, đỗ xe, bến xe, trạm dừng nghỉ hoặc trạm kiểm tra tải trọng xe.

Các lỗi vi phạm thuộc thẩm quyền xử phạt của Thanh tra giao thông

Dựa trên Luật Đường bộ 2024 và các văn bản hướng dẫn, Thanh tra đường bộ tập trung xử lý các nhóm lỗi sau:

1. Vi phạm về kết cấu hạ tầng: Đổ rác, vật liệu ra đường; xây dựng trái phép trong hành lang an toàn; làm hư hỏng công trình đường bộ.
2. Vi phạm về vận tải: Xe khách chạy sai hành trình; không có phù hiệu; đón trả khách sai quy định; xe tải chở quá khổ, quá tải.
3. Vi phạm về đào tạo và đăng kiểm: Các sai phạm của trung tâm dạy lái xe hoặc trạm đăng kiểm xe cơ giới.

Phân biệt quyền hạn giữa Thanh tra giao thông và Cảnh sát giao thông

Để tránh nhầm lẫn, người dân cần phân biệt rõ: Cảnh sát giao thông (theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024) có nhiệm vụ chính là giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và xử lý các lỗi vi phạm quy tắc giao thông (vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, nồng độ cồn...). Trong khi đó, Thanh tra đường bộ tập trung vào tính kỹ thuật của hạ tầng và tính pháp lý của hoạt động kinh doanh vận tải.

Lời khuyên pháp lý: Khi bị Thanh tra đường bộ yêu cầu dừng xe, tài xế nên bình tĩnh, chấp hành hiệu lệnh và yêu cầu cán bộ xuất trình thẻ thanh tra hoặc kế hoạch công tác nếu cần thiết. Việc nắm vững luật pháp không chỉ giúp bạn tránh bị phạt oan mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, thượng tôn pháp luật.