Trong thời đại bùng nổ mạng xã hội như hiện nay, việc sử dụng hình ảnh của người khác để đăng tải, chia sẻ đã trở nên quá phổ biến. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc chia sẻ thông tin và hành vi vi phạm pháp luật là rất mong manh. Đặc biệt, hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân nhằm mục đích xuyên tạc, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác không chỉ gây ra những tổn thương tinh thần nghiêm trọng cho nạn nhân mà còn khiến người vi phạm phải đối mặt với những chế tài pháp lý hết sức nghiêm khắc.

1. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh và sự bất khả xâm phạm về danh dự

Theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Bên cạnh đó, Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 cũng khẳng định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

"1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý." (khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015)

2. Xử phạt hành chính đối với hành vi xúc phạm danh dự qua mạng

Tại thời điểm tháng 03/2020, các hành vi vi phạm trên môi trường mạng được điều chỉnh bởi Nghị định 174/2013/NĐ-CP. Cụ thể, hành vi cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác sẽ bị xử lý nghiêm.

Căn cứ điểm g khoản 3 Điều 66 Nghị định 174/2013/NĐ-CP, mức phạt tiền cho hành vi này dao động từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Đây là mức phạt tương đối cao, nhằm răn đe các cá nhân có ý định lợi dụng mạng xã hội để công kích người khác.

3. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi hành vi vượt quá giới hạn

Nếu hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm đạt đến mức độ nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Có hai tội danh chính thường được áp dụng trong trường hợp này:

Tội làm nhục người khác

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Đặc biệt, nếu sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội, mức phạt tù có thể từ 03 tháng đến 02 năm.

Tội vu khống

Nếu hành vi không chỉ là xúc phạm mà còn bao gồm việc bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm bôi nhọ người khác, người vi phạm sẽ bị xử lý về "Tội vu khống" theo Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt cao nhất cho tội danh này khi sử dụng mạng viễn thông để phạm tội là 03 năm tù giam.

4. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Bên cạnh việc bị xử lý hành chính hoặc hình sự, người bị xâm phạm có quyền khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu bồi thường thiệt hại. Căn cứ Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:

• Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;
• Một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần (không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định).

Ngoài ra, nạn nhân có quyền yêu cầu người vi phạm phải thu hồi, tiêu hủy hình ảnh, chấm dứt hành vi vi phạm và xin lỗi, cải chính công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Khi phát hiện hình ảnh cá nhân bị sử dụng trái phép để bôi nhọ, bạn cần nhanh chóng thực hiện các bước sau:

1. Lập vi bằng: Liên hệ với văn phòng thừa phát lại để ghi nhận lại các bằng chứng vi phạm trên mạng xã hội trước khi chúng bị xóa dấu vết.
2. Trình báo Công an: Gửi đơn tố giác tội phạm hoặc đơn trình báo hành vi vi phạm hành chính đến cơ quan Công an có thẩm quyền.
3. Khởi kiện dân sự: Nếu xác định được danh tính người vi phạm và có thiệt hại thực tế, hãy khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu bồi thường.

Pháp luật Việt Nam luôn có những quy định chặt chẽ để bảo vệ quyền con người. Đừng im lặng trước những hành vi xúc phạm danh dự, hãy sử dụng vũ khí pháp lý để bảo vệ chính mình.