Tại thời điểm tháng 4 năm 2021, vấn đề sinh con thứ ba vẫn luôn là chủ đề "nóng" trong các cơ quan, đơn vị nhà nước. Nhiều cán bộ, công chức, viên chức lo ngại về việc bị xử lý kỷ luật, thậm chí là mất việc nếu vi phạm chính sách dân số. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào sinh con thứ ba cũng bị coi là vi phạm.

Quy định chung về việc sinh con theo Pháp lệnh Dân số

Theo quy định tại Pháp lệnh Dân số, mỗi cặp vợ chồng, cá nhân có quyền và nghĩa vụ thực hiện cuộc vận động dân số và kế hoạch hóa gia đình, mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ một đến hai con để nuôi dạy cho tốt. Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra những "cánh cửa" cho các trường hợp đặc biệt.

7 trường hợp sinh con thứ ba không bị coi là vi phạm

Căn cứ vào Nghị định 20/2010/NĐ-CP và được sửa đổi bởi Nghị định 18/2011/NĐ-CP, có 7 trường hợp cụ thể mà cặp vợ chồng sinh con thứ ba sẽ không bị xử lý kỷ luật:

• Trường hợp 1: Cặp vợ chồng sinh con thứ ba, nếu cả hai hoặc một trong hai người thuộc dân tộc có số dân dưới 10.000 người hoặc thuộc dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân.
• Trường hợp 2: Cặp vợ chồng sinh con lần thứ nhất mà sinh ba con trở lên trong cùng một lần sinh.
• Trường hợp 3: Cặp vợ chồng đã có một con đẻ, sinh lần thứ hai mà sinh hai con trở lên.
• Trường hợp 4: Cặp vợ chồng sinh lần thứ ba trở lên, nếu tại thời điểm sinh chỉ có một con đẻ còn sống, kể cả con đẻ đã cho làm con nuôi.
• Trường hợp 5: Cặp vợ chồng sinh con thứ ba, nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền, đã được Hội đồng Giám định y khoa xác nhận.
• Trường hợp 6: Cặp vợ chồng đã có con riêng (con đẻ):
  • Sinh một con hoặc hai con, nếu một trong hai người đã có con riêng (con đẻ).
  • Sinh một con hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh, nếu cả hai người đã có con riêng (con đẻ). Quy định này không áp dụng cho trường hợp hai người đã từng có hai con chung trở lên và các con hiện đang còn sống.
• Trường hợp 7: Phụ nữ chưa kết hôn sinh một hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh.

Xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức vi phạm

Tại thời điểm năm 2021, việc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức được thực hiện theo Nghị định 112/2020/NĐ-CP. Theo đó, hành vi vi phạm quy định của pháp luật về dân số, kế hoạch hóa gia đình có thể bị xử lý kỷ luật bằng hình thức Khiển trách.

Nếu vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng thì áp dụng hình thức khiển trách. Trường hợp đã bị xử lý kỷ luật mà còn tái phạm hoặc vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể bị áp dụng các hình thức kỷ luật cao hơn như Cảnh cáo hoặc Hạ bậc lương.

Lưu ý đối với Đảng viên

Đối với Đảng viên, ngoài việc chịu sự điều chỉnh của pháp luật nhà nước, còn phải tuân thủ các quy định của Đảng. Theo Quy định 102-QĐ/TW năm 2017 (vẫn có hiệu lực vào tháng 4/2021), Đảng viên vi phạm quy định về chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình gây hậu quả ít nghiêm trọng thì kỷ luật bằng hình thức khiển trách. Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tái phạm thì kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc cách chức (nếu có chức vụ).

Kết luận: Như vậy, để xác định việc sinh con thứ ba có bị kỷ luật hay không, bạn cần đối chiếu bản thân có thuộc 7 trường hợp ngoại lệ nêu trên hay không. Nếu không thuộc các trường hợp này, cán bộ, công chức, viên chức và Đảng viên cần cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những hệ lụy về mặt nghề nghiệp và tổ chức.