Trong cuộc đua thương trường khốc liệt, một nhãn hiệu ấn tượng không chỉ là bộ mặt mà còn là tài sản vô giá của doanh nghiệp. Tuy nhiên, một sai lầm phổ biến mà nhiều chủ doanh nghiệp mắc phải là lựa chọn những cái tên quá "thật thà" – tức là những nhãn hiệu mang tính mô tả trực tiếp sản phẩm. Câu hỏi đặt ra là: Liệu pháp luật Việt Nam có chấp nhận bảo hộ cho những nhãn hiệu này?

Thế nào là nhãn hiệu mang tính mô tả?

Theo quy định tại Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt nếu nó chỉ là dấu hiệu chỉ thời gian, địa điểm, phương pháp sản xuất, chủng loại, số lượng, chất lượng, tính chất, thành phần, công dụng, giá trị hoặc các đặc tính khác mang tính mô tả hàng hóa, dịch vụ.

Có hai dạng phổ biến mà doanh nghiệp cần lưu ý:

• Tên gọi chung: Ví dụ, bạn không thể đăng ký độc quyền chữ "HOTEL" cho dịch vụ lưu trú vì đây là tên gọi chung mà bất kỳ ai kinh doanh khách sạn cũng cần sử dụng.
• Từ ngữ mô tả đặc tính: Chẳng hạn, nhãn hiệu "PURE" (tinh khiết) cho nước đóng chai sẽ bị từ chối vì nó trực tiếp mô tả tính chất của sản phẩm.

Tại sao Cục Sở hữu trí tuệ thường "lắc đầu" với nhãn hiệu mô tả?

Chức năng cốt lõi của nhãn hiệu là giúp người tiêu dùng nhận diện nguồn gốc hàng hóa. Nếu một doanh nghiệp được độc quyền sử dụng những từ ngữ mang tính mô tả chung, điều này sẽ gây bất công và cản trở hoạt động kinh doanh của các đối thủ khác. Pháp luật bảo vệ quyền tự do sử dụng các thuật ngữ phổ biến như "BEST" (tốt nhất), "FAST" (nhanh) hay "PREMIUM" (thượng hạng) cho tất cả mọi người trong việc quảng bá sản phẩm.

"Khe cửa hẹp" để nhãn hiệu mô tả được bảo hộ

Dù nguyên tắc chung là từ chối, nhưng vẫn có những trường hợp ngoại lệ đầy thú vị. Một nhãn hiệu mang tính mô tả vẫn có thể được cấp văn bằng bảo hộ nếu chứng minh được "khả năng phân biệt đạt được thông qua quá trình sử dụng".

Dấu hiệu mang tính mô tả có thể được bảo hộ nếu nó đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa một nhãn hiệu trước ngày nộp đơn.

Ví dụ thực tế, nhãn hiệu "HAPPYFOOT" cho sản phẩm nước ngâm chân dù gợi ý đến công dụng nhưng vẫn được chấp nhận vì nó mang tính gợi tưởng nhiều hơn là mô tả trực tiếp khô khan. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải đưa ra được các bằng chứng về việc đầu tư quảng bá, doanh thu và sự nhận diện của người tiêu dùng đối với nhãn hiệu đó tại thị trường Việt Nam.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tránh rủi ro bị từ chối sau nhiều năm chờ đợi xét duyệt, doanh nghiệp nên ưu tiên các nhãn hiệu mang tính tự tạo (không có nghĩa) hoặc nhãn hiệu gợi tưởng. Nếu bắt buộc phải sử dụng yếu tố mô tả, hãy kết hợp chúng với một hình họa (logo) độc đáo để được bảo hộ dưới dạng nhãn hiệu kết hợp, trong đó phần chữ mô tả sẽ được ghi nhận là "loại trừ bảo hộ riêng".

Việc hiểu rõ các quy định tại Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ về điều kiện chung đối với nhãn hiệu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược bảo hộ tài sản trí tuệ vững chắc ngay từ đầu.