Trong đời sống pháp lý hàng ngày, chúng ta thường xuyên bắt gặp việc xác lập các quan hệ ủy quyền để thực hiện các công việc như nộp hồ sơ, nhận giấy tờ hay thực hiện các giao dịch tài chính. Mặc dù Bộ luật Dân sự 2015 không đưa ra định nghĩa riêng biệt cho "Giấy ủy quyền", nhưng về bản chất, đây được xem là một hành vi pháp lý đơn phương hoặc một hình thức thể hiện sự thỏa thuận giữa các bên.

Thông thường, Giấy ủy quyền được sử dụng cho các công việc có tính chất đơn giản, không quá phức tạp. Người được ủy quyền sẽ nhân danh người ủy quyền để thực hiện các hành vi pháp lý trong phạm vi được cho phép. Tuy nhiên, vì dựa trên sự tin tưởng và năng lực của các chủ thể, hiệu lực của văn bản này phụ thuộc chặt chẽ vào tình trạng pháp lý của các bên tham gia.

Người ủy quyền chết, Giấy ủy quyền có còn giá trị?

Đây là thắc mắc của rất nhiều người khi thực hiện các giao dịch thay mặt người thân đã khuất. Căn cứ vào các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, câu trả lời là: Giấy ủy quyền sẽ chấm dứt hiệu lực ngay khi người ủy quyền qua đời.

Lý giải cho điều này, pháp luật quy định rằng giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi người xác lập có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp. Theo Điều 116:

Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Đồng thời, tại Điều 372 cũng nhấn mạnh về việc chấm dứt nghĩa vụ khi cá nhân giao kết qua đời mà nghĩa vụ đó phải do chính họ thực hiện. Đặc biệt, trong quan hệ đại diện, khoản 3 Điều 140 quy định rõ đại diện theo ủy quyền chấm dứt khi cá nhân ủy quyền hoặc người đại diện chết.

Các trường hợp khác khiến Giấy ủy quyền bị vô hiệu

Ngoài trường hợp người ủy quyền qua đời, Giấy ủy quyền còn có thể bị vô hiệu nếu vi phạm các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự quy định tại Điều 122. Cụ thể:

• Năng lực hành vi dân sự: Các bên tham gia không đủ năng lực nhận thức hoặc bị hạn chế năng lực hành vi.
• Sự tự nguyện: Việc ủy quyền bị ép buộc, lừa dối hoặc không dựa trên ý chí tự nguyện của các bên.
• Nội dung và mục đích: Nếu nội dung ủy quyền vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội, văn bản đó sẽ không có giá trị pháp lý.
• Hình thức: Trong một số trường hợp đặc thù (như ủy quyền đăng ký hộ tịch), pháp luật yêu cầu phải có công chứng, chứng thực. Nếu không tuân thủ, Giấy ủy quyền có thể bị tuyên vô hiệu.

Như vậy, để đảm bảo quyền lợi và tránh các rủi ro pháp lý, người dân cần lưu ý kiểm tra tình trạng hiệu lực của văn bản ủy quyền trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào, đặc biệt là trong các quan hệ liên quan đến tài sản và quyền nhân thân.