Kỳ nghỉ phép năm là khoảng thời gian quý báu để người lao động tái tạo sức lao động sau những ngày làm việc căng thẳng. Tuy nhiên, rủi ro là điều không ai mong muốn và có thể ập đến bất cứ lúc nào, kể cả khi bạn đang tận hưởng chuyến du lịch hay nghỉ ngơi tại gia đình. Một câu hỏi pháp lý quan trọng được đặt ra: Bị tai nạn trong thời gian nghỉ phép được hưởng chế độ gì?

Chế độ ốm đau: Tại sao nghỉ phép lại bị từ chối?

Thông thường, khi người lao động bị ốm đau hoặc tai nạn rủi ro dẫn đến phải nghỉ việc điều trị, họ sẽ được hưởng chế độ ốm đau từ quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH). Tuy nhiên, pháp luật hiện hành quy định những rào cản rất cụ thể đối với trường hợp đang nghỉ phép.

Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, có 03 trường hợp chính người lao động được hưởng chế độ ốm đau:

• Bị ốm đau, tai nạn mà không phải là tai nạn lao động hoặc điều trị thương tật, bệnh tật tái phát do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp phải nghỉ việc và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
• Phải nghỉ việc để chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
• Lao động nữ đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con mà thuộc một trong các trường hợp nêu trên.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt nằm ở quy định về các trường hợp không được giải quyết chế độ ốm đau. Cụ thể, tại điểm c khoản 2 Điều 3 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH nhấn mạnh:

"Người lao động bị ốm đau, tai nạn mà không phải là tai nạn lao động trong thời gian đang nghỉ phép hằng năm, nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo quy định của pháp luật lao động; nghỉ việc hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội."

Lý giải cho quy định này, các chuyên gia pháp lý cho rằng trong thời gian nghỉ phép năm, người lao động vẫn đang được người sử dụng lao động chi trả nguyên lương. Do đó, quỹ BHXH sẽ không chi trả trùng lặp cho cùng một khoảng thời gian mà người lao động đã được đảm bảo thu nhập.

Ranh giới mong manh của chế độ tai nạn lao động

Nhiều người đặt câu hỏi: Liệu có thể chuyển sang hưởng chế độ tai nạn lao động hay không? Câu trả lời phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất của vụ tai nạn.

Theo khoản 8 Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, tai nạn lao động phải là tai nạn xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động.

Để được hưởng chế độ này, người lao động phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 45 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015:

• Bị tai nạn tại nơi làm việc và trong giờ làm việc.
• Ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc nhưng theo yêu cầu của người sử dụng lao động.
• Trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc ngược lại trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý.
• Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên.

Đối chiếu với trường hợp đang nghỉ phép năm, nếu người lao động gặp tai nạn khi đang đi du lịch, về quê hoặc làm việc riêng, rõ ràng vụ tai nạn này không gắn liền với nhiệm vụ lao động. Do đó, cơ quan BHXH sẽ từ chối giải quyết chế độ tai nạn lao động theo quy định tại khoản 6 Điều 11 Thông tư 26/2017/TT-BLĐTBXH.

Quyền lợi thực tế: Điểm tựa từ doanh nghiệp

Mặc dù không được hưởng các chế độ từ quỹ BHXH, người lao động vẫn có thể nhận được sự hỗ trợ từ phía doanh nghiệp. Trên thực tế, nhiều đơn vị có chính sách phúc lợi rất tốt, sẵn sàng trích quỹ công đoàn hoặc quỹ phúc lợi để thăm hỏi, hỗ trợ một phần chi phí điều trị cho nhân viên gặp nạn.

Đây không phải là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp theo luật, nhưng là một nét đẹp trong văn hóa ứng xử và quản trị nhân sự, giúp thắt chặt sợi dây liên kết giữa người lao động và tổ chức. Ngoài ra, nếu người lao động có tham gia các loại bảo hiểm tai nạn tự nguyện hoặc bảo hiểm sức khỏe do công ty mua thêm, họ vẫn sẽ được bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm dân sự đó.

Lời khuyên cho người lao động

Để đảm bảo quyền lợi tốt nhất, người lao động nên:

1. Nắm rõ các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 để không bị bỡ ngỡ khi gặp sự cố.
2. Cân nhắc mua thêm các gói bảo hiểm tai nạn cá nhân khi đi du lịch hoặc trong cuộc sống hàng ngày.
3. Luôn giữ liên lạc với bộ phận nhân sự của công ty để được hướng dẫn về các thủ tục thăm hỏi hoặc hỗ trợ nội bộ nếu có.

Tóm lại, dù pháp luật BHXH có những quy định khắt khe đối với tai nạn trong thời gian nghỉ phép, nhưng việc hiểu đúng luật sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ bản thân và gia đình trước những rủi ro không lường trước.