Lương hưu luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động khi về già. Với tâm lý "đóng nhiều hưởng nhiều", không ít người đã đặt vấn đề với doanh nghiệp về việc xin được đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) ở mức cao hơn so với thu nhập thực tế. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, việc này không hề đơn giản và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả hai bên.

Tiền lương đóng BHXH: Không phải muốn đóng bao nhiêu cũng được

Theo quy định tại Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động. Điều này có nghĩa là mức đóng bảo hiểm phải gắn liền với thực tế thu nhập và thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

"Tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động."

Cụ thể hơn, Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH (được sửa đổi bởi Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH) hướng dẫn rằng căn cứ đóng BHXH phải là những khoản tiền cụ thể, mang tính chất cố định và được chi trả thường xuyên. Do đó, các bên không thể tự ý chọn một con số "trên trời" để đóng bảo hiểm nếu nó không phản ánh đúng quan hệ lao động thực tế.

"Lách luật" nâng mức đóng: Doanh nghiệp đối mặt án phạt nặng

Nếu doanh nghiệp đồng ý cho người lao động đóng BHXH ở mức cao hơn thực tế mà không có sự điều chỉnh tương ứng về lương trong hợp đồng, hành vi này có thể bị coi là đóng BHXH không đúng mức quy định. Theo quy định tại khoản 5 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc tại thời điểm lập biên bản, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng.

Việc kê khai không trung thực mức lương đóng bảo hiểm không chỉ khiến doanh nghiệp mất tiền phạt mà còn làm ảnh hưởng đến uy tín và hồ sơ tuân thủ pháp luật của đơn vị đối với cơ quan chức năng.

Sửa hợp đồng lao động để tăng mức đóng: Lợi bất cập hại?

Một giải pháp thường được tính đến là sửa đổi hợp đồng lao động để nâng mức lương chính thức. Tuy nhiên, phương án này mang lại nhiều rủi ro tiềm ẩn cho doanh nghiệp:

• Gánh nặng chi phí: Nếu người lao động đột ngột thay đổi ý định hoặc không có khả năng bù đắp phần chênh lệch, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm đóng đủ số tiền dựa trên mức lương mới đã ký kết.
• Rủi ro tranh chấp: Khi xảy ra tranh chấp lao động hoặc chấm dứt hợp đồng, các khoản bồi thường, trợ cấp thôi việc sẽ được tính dựa trên mức lương mới (cao hơn). Điều này vô tình tạo ra một nghĩa vụ tài chính khổng lồ mà doanh nghiệp không lường trước được.

Lời khuyên từ chuyên gia: Thay vì tìm cách lách luật để đóng BHXH bắt buộc ở mức cao, người lao động có thể cân nhắc tham gia thêm các gói BHXH tự nguyện hoặc các quỹ hưu trí bổ sung. Đây là những hình thức hợp pháp, an toàn và giúp gia tăng thu nhập khi về già một cách bền vững mà không gây rủi ro pháp lý cho cả người lao động và doanh nghiệp.