Trong thực tế đời sống, không hiếm gặp những trường hợp các cặp đôi sinh con khi người mẹ chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn theo quy định. Điều này dẫn đến tâm lý hoang mang, lo lắng cho các bậc phụ huynh trẻ tuổi: Liệu người mẹ chưa đủ 18 tuổi có thể đứng tên làm giấy khai sinh cho con mình hay không? Quy trình pháp lý sẽ diễn ra như thế nào để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho đứa trẻ?

Quyền được khai sinh là quyền bất khả xâm phạm của trẻ em

Trước hết, cần khẳng định rằng quyền được khai sinh là một trong những quyền cơ bản và quan trọng nhất của con người ngay từ khi mới chào đời. Theo quy định tại khoản 1 Điều 30 Bộ luật dân sự 2015:

Cá nhân từ khi sinh ra có quyền được khai sinh.

Đồng thời, Điều 13 Luật trẻ em 2016 cũng nhấn mạnh trẻ em có quyền được khai sinh, khai tử, có họ, tên, quốc tịch và được xác định cha, mẹ theo quy định của pháp luật. Như vậy, dù người mẹ chưa đủ tuổi kết hôn theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (nữ từ đủ 18 tuổi trở lên), thì đứa trẻ vẫn hoàn toàn có quyền được đăng ký khai sinh hợp pháp.

Thủ tục đăng ký khai sinh khi mẹ chưa đủ 18 tuổi

Việc đăng ký khai sinh cho trẻ em trong trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn sẽ được thực hiện theo diện trẻ chưa xác định được cha hoặc mẹ. Thông thường, giấy khai sinh sẽ bỏ trống phần tên cha và các thông tin về họ, dân tộc, quê quán của trẻ sẽ được xác định theo thông tin của người mẹ.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Căn cứ theo quy định của Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn, người đi đăng ký khai sinh cần chuẩn bị:

• Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu quy định.
• Giấy chứng sinh do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì phải có văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.
• Giấy tờ tùy thân của người mẹ (CCCD/Hộ chiếu) để đối chiếu thông tin.

Quy trình thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền

Người yêu cầu đăng ký khai sinh nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người mẹ. Công chức tư pháp - hộ tịch sẽ kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin. Nếu thấy thông tin đầy đủ và phù hợp, công chức sẽ báo cáo Chủ tịch UBND xã để ký Giấy khai sinh và ghi nội dung vào Sổ đăng ký khai sinh.

Làm sao để có tên cha trong Giấy khai sinh?

Trong trường hợp người cha muốn được công nhận và có tên trong Giấy khai sinh của con, cha và mẹ của trẻ cần thực hiện đồng thời thủ tục đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con. Đây là giải pháp pháp lý tối ưu để đảm bảo đứa trẻ có đầy đủ thông tin về cả cha và mẹ ngay từ đầu.

Để thực hiện việc này, ngoài hồ sơ khai sinh, cần bổ sung chứng cứ chứng minh quan hệ cha con (như kết quả giám định ADN) hoặc văn bản cam đoan về mối quan hệ cha con có ít nhất 02 người làm chứng. Việc này giúp bảo vệ quyền lợi lâu dài của trẻ về thừa kế và các chế độ an sinh xã hội khác.

Lời khuyên pháp lý: Dù trong hoàn cảnh nào, việc đăng ký khai sinh sớm cho trẻ là vô cùng cần thiết để trẻ được hưởng các quyền lợi về y tế (BHYT miễn phí) và giáo dục sau này. Nếu gặp khó khăn về thủ tục, người dân nên chủ động liên hệ với cán bộ tư pháp hộ tịch tại địa phương để được hướng dẫn cụ thể.