Trong quá trình tìm kiếm việc làm, một trong những vấn đề được người lao động quan tâm hàng đầu chính là tiền lương trong giai đoạn thử việc. Thực tế hiện nay, không ít doanh nghiệp đưa ra mức lương thử việc khá thấp, thậm chí thấp hơn cả mức lương tối thiểu vùng với lý do người lao động chưa có kinh nghiệm hoặc đang trong quá trình đào tạo. Vậy, dưới góc độ pháp lý, hành vi này là đúng hay sai? Người lao động cần lưu ý gì để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình?

1. Tiền lương thử việc được quy định như thế nào?

Theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng phải đảm bảo một mức sàn tối thiểu. Cụ thể:

Điều 26. Tiền lương thử việc
Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Như vậy, pháp luật không ấn định một con số cụ thể mà dựa trên tỷ lệ phần trăm so với mức lương chính thức của vị trí công việc đó. Điều này đồng nghĩa với việc nếu mức lương chính thức của bạn là 10 triệu đồng, thì lương thử việc thấp nhất bạn nhận được phải là 8,5 triệu đồng.

2. Lương thử việc có được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng không?

Đây là câu hỏi gây nhiều tranh cãi nhất. Để trả lời, chúng ta cần kết hợp quy định về tiền lương thử việc và quy định về mức lương tối thiểu tại Điều 90 Bộ luật Lao động 2019:

Điều 90. Tiền lương
1. Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc...
2. Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu.

Tại thời điểm tháng 05/2024, mức lương tối thiểu vùng được áp dụng theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP. Theo đó, mức lương thấp nhất để thỏa thuận cho một công việc chính thức (làm đủ thời gian bình thường) không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tương ứng.

Phân tích tình huống:

• Trường hợp 1: Nếu mức lương của công việc đó bằng đúng mức lương tối thiểu vùng, thì lương thử việc tối thiểu sẽ bằng 85% mức lương tối thiểu vùng. Trong trường hợp này, lương thử việc thấp hơn mức lương tối thiểu vùng là hợp pháp.
• Trường hợp 2: Nếu doanh nghiệp trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó, hoặc thấp hơn 85% mức lương tối thiểu vùng (đối với công việc có mức lương bằng lương tối thiểu), thì đây là hành vi vi phạm pháp luật.

3. Tra cứu mức lương tối thiểu vùng áp dụng năm 2024

Căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị định 38/2022/NĐ-CP, mức lương tối thiểu tháng được quy định như sau:

• Vùng I: 4.680.000 đồng/tháng.
• Vùng II: 4.160.000 đồng/tháng.
• Vùng III: 3.640.000 đồng/tháng.
• Vùng IV: 3.250.000 đồng/tháng.

Ví dụ: Nếu bạn thử việc tại một công ty ở Quận 1, TP. Hồ Chí Minh (thuộc Vùng I), mức lương tối thiểu cho công việc đó là 4.680.000 đồng. Khi đó, lương thử việc thấp nhất bạn có thể nhận là: 4.680.000 x 85% = 3.978.000 đồng/tháng.

4. Chế tài xử phạt đối với doanh nghiệp vi phạm

Hành vi trả lương thử việc không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Cụ thể, tại điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định:

Điều 10. Vi phạm quy định về thử việc
2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
...
c) Trả lương cho người lao động trong thời gian thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó;

Bên cạnh việc bị phạt tiền, doanh nghiệp còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc trả đủ tiền lương của công việc đó cho người lao động theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Lời khuyên cho người lao động

Để tránh rơi vào tình trạng bị chèn ép về thu nhập, người lao động cần chủ động thỏa thuận rõ ràng về mức lương chính thức và mức lương thử việc ngay từ khâu phỏng vấn. Mọi thỏa thuận nên được ghi nhận bằng văn bản (Hợp đồng thử việc hoặc thỏa thuận thử việc trong Hợp đồng lao động) để làm căn cứ giải quyết tranh chấp nếu có sau này.

Trên đây là nội dung tư vấn chuyên sâu về mức lương thử việc dựa trên quy định pháp luật hiện hành năm 2024. Nếu bạn gặp vướng mắc về quan hệ lao động, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được bảo vệ quyền lợi kịp thời.