Chế độ ưu đãi đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học (thường gọi là chế độ chất độc da cam) là một chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước nhằm tri ân những người đã cống hiến xương máu cho độc lập dân tộc. Tuy nhiên, thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp vì lòng tham mà cố tình làm giả hồ sơ, giấy tờ để trục lợi bất chính. Vậy hành vi này sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành?

1. Xử phạt hành chính đối với hành vi gian lận hồ sơ người có công

Trước khi xem xét đến trách nhiệm hình sự, các hành vi gian dối trong việc lập hồ sơ để hưởng chế độ ưu đãi sẽ bị xử lý hành chính theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Cụ thể, các hành vi như kê khai gian dối, làm giả giấy tờ trong hồ sơ để hưởng thêm chế độ hoặc hưởng chế độ khi không đủ điều kiện sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Bên cạnh việc nộp phạt, người vi phạm còn buộc phải nộp lại toàn bộ số tiền đã hưởng sai quy định cho ngân sách nhà nước. Đây là biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc nhằm đảm bảo tính công bằng của chính sách an sinh xã hội.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi sai phạm vượt ngưỡng hành chính

Trong trường hợp hành vi làm giả hồ sơ có tính chất nghiêm trọng, số tiền chiếm đoạt lớn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) với các tội danh sau:

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi dùng thủ đoạn gian dối (làm giả hồ sơ) để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước có thể bị xử lý như sau:

"1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Nếu số tiền chiếm đoạt từ việc hưởng chế độ sai quy định tích lũy qua nhiều năm đạt con số lớn, khung hình phạt có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức

Bên cạnh tội lừa đảo, người trực tiếp làm giả các loại giấy tờ trong hồ sơ (như bệnh án giả, huân huy chương giả...) còn đối mặt với tội danh quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm."

3. Quyền tố cáo và những lưu ý pháp lý quan trọng

Khi phát hiện hành vi gian lận hồ sơ để hưởng chế độ chất độc da cam, công dân có quyền thực hiện quyền tố cáo theo quy định của Luật Tố cáo 2018. Tại khoản 1 Điều 2 Luật Tố cáo 2018 nêu rõ:

"Tố cáo là việc cá nhân theo thủ tục quy định của Luật này báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân."

Tuy nhiên, người tố cáo cần lưu ý phải có bằng chứng, căn cứ xác thực. Việc tố cáo sai sự thật, vu khống người khác không chỉ gây mất đoàn kết mà còn có thể bị xử lý ngược lại về tội vu khống theo quy định của pháp luật hình sự.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc hưởng chế độ ưu đãi người có công là quyền lợi chính đáng nhưng phải dựa trên sự trung thực và đúng đối tượng. Hành vi làm giả hồ sơ không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước mà còn làm tổn thương đến danh dự của những người có công thực sự. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục hoặc nghi ngờ có sai phạm, hãy liên hệ với các cơ quan chức năng như Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc các tổ chức tư vấn pháp luật uy tín để được hướng dẫn đúng quy định.