Trong các giao dịch kinh tế, chứng thư bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò là "lá chắn" niềm tin, đảm bảo khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của các bên. Tuy nhiên, vì áp lực ký kết hợp đồng hoặc ý đồ trục lợi, không ít cá nhân, tổ chức đã liều lĩnh thực hiện hành vi làm giả loại giấy tờ quan trọng này. Vậy, dưới góc độ pháp lý tại thời điểm tháng 10 năm 2021, hành vi làm giả chứng thư bảo lãnh của ngân hàng sẽ bị xử lý như thế nào?

1. Làm giả chứng thư bảo lãnh nhằm chiếm đoạt tài sản: Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Đây là trường hợp nghiêm trọng nhất. Nếu một cá nhân cố ý làm giả chứng thư bảo lãnh ngân hàng nhằm mục đích lừa dối đối tác, tạo lòng tin giả tạo để họ tin tưởng ký kết hợp đồng, chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán, sau đó người này chiếm đoạt số tiền đó thì hành vi này cấu thành Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), mức hình phạt được quy định rất nghiêm khắc:

"1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Đặc biệt, nếu số tiền chiếm đoạt từ 500.000.000 đồng trở lên, người phạm tội có thể phải đối mặt với khung hình phạt cao nhất là phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Việc làm giả chứng thư bảo lãnh chính là "thủ đoạn gian dối" điển hình trong cấu thành tội phạm này.

2. Làm giả chứng thư bảo lãnh nhưng không có ý định chiếm đoạt: Tội làm giả tài liệu

Có những trường hợp người vi phạm chỉ muốn tạo lòng tin để đối tác ký hợp đồng (ví dụ hợp đồng mua bán vật liệu xây dựng, thầu xây dựng...) và vẫn có ý thức thực hiện đúng nghĩa vụ hợp đồng, không có ý đồ chiếm đoạt tiền của đối tác. Tuy nhiên, hành vi tự ý tạo ra một chứng thư bảo lãnh giả mạo ngân hàng vẫn là hành vi xâm phạm trật tự quản lý hành chính của Nhà nước.

Hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm."

Nếu hành vi được thực hiện có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên hoặc thu lợi bất chính lớn, mức phạt tù có thể lên đến 07 năm.

3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người thực hiện hành vi làm giả chứng thư bảo lãnh còn phải chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể:

• Bồi thường cho đối tác: Nếu việc sử dụng chứng thư giả gây ra thiệt hại về vật chất (mất tiền cọc, lỡ cơ hội kinh doanh) hoặc thiệt hại về uy tín cho đối tác.
• Bồi thường cho Ngân hàng: Hành vi làm giả chứng thư mang tên ngân hàng X có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, thương hiệu của ngân hàng đó trên thị trường. Ngân hàng có quyền yêu cầu người vi phạm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Theo nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, người gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ và kịp thời các tổn thất thực tế đã xảy ra.

Lời khuyên pháp lý

Để tránh những rủi ro đáng tiếc, các doanh nghiệp khi nhận được chứng thư bảo lãnh ngân hàng cần thực hiện các bước xác minh (check) trực tiếp với ngân hàng phát hành thông qua các kênh chính thức. Tuyệt đối không vì nể nang hoặc chủ quan mà bỏ qua bước kiểm tra này. Đối với các cá nhân, đừng vì cái lợi trước mắt hoặc áp lực công việc mà thực hiện hành vi làm giả giấy tờ, bởi cái giá phải trả có thể là sự tự do và toàn bộ sự nghiệp.

Nội dung tư vấn trên đây dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 10/2021. Nếu quý khách cần hỗ trợ chi tiết hơn về các tình huống cụ thể, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.