Trong môi trường quân đội, kỷ luật được coi là sức mạnh của quân đội. Mối quan hệ giữa các quân nhân không chỉ là quan hệ đồng nghiệp mà còn là tình đồng chí, đồng đội gắn bó. Tuy nhiên, thực tế không hiếm những trường hợp do mâu thuẫn cá nhân hoặc thiếu kiềm chế dẫn đến hành vi hành hung đồng đội. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng kỷ luật quân đội và pháp luật Nhà nước, để lại những hậu quả nặng nề cho cả người vi phạm và nạn nhân.

Kỷ luật là sức mạnh của quân đội, mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm minh (ảnh minh họa)

Đối tượng nào được xác định là "đồng đội" trong quan hệ pháp luật quân sự?

Trước hết, cần làm rõ khái niệm "đồng đội" trong bối cảnh pháp lý quân sự. Theo các quy định hiện hành tính đến tháng 07/2021, hành vi hành hung đồng đội được hiểu là việc cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe giữa các đối tượng thuộc quản lý của quân đội, bao gồm:

• Quân nhân tại ngũ, công nhân quốc phòng, viên chức quốc phòng;
• Quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện, diễn tập hoặc kiểm tra sẵn sàng chiến đấu;
• Dân quân, tự vệ phối thuộc với quân đội trong chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu;
• Công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội theo quy định của pháp luật.

Việc xác định đúng đối tượng là căn cứ quan trọng để áp dụng các hình thức xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng.

Xử lý kỷ luật quân đội: Khi cái giá phải trả là danh hiệu quân nhân

Đối với những hành vi hành hung đồng đội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định về kỷ luật quân đội. Cụ thể, căn cứ vào Điều 18 Thông tư 16/2020/TT-BQP của Bộ Quốc phòng, quân nhân có hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật sau:

"1. Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nhưng chưa tới mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị kỷ luật từ hạ bậc lương, giáng cấp bậc quân hàm, giáng chức, cách chức đến tước quân hàm sĩ quan; tước danh hiệu quân nhân, buộc thôi việc."

Như vậy, tùy vào tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả xảy ra, quân nhân có thể bị tước danh hiệu cao quý, chấm dứt sự nghiệp trong quân ngũ. Đây là bài học đắt giá cho những ai thiếu kiềm chế trong quan hệ đồng đội.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Tội hành hung đồng đội và những khung hình phạt nghiêm khắc

Khi hành vi hành hung gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

1. Tội hành hung đồng đội (Điều 398)

Đây là tội danh đặc thù trong chương các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân. Theo Điều 398 Bộ luật Hình sự 2015, người nào trong quan hệ công tác mà cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của đồng đội thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Khung hình phạt tăng nặng từ 02 năm đến 07 năm tù được áp dụng nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Người phạm tội là chỉ huy hoặc sĩ quan;
• Phạm tội đối với chỉ huy hoặc cấp trên;
• Vì lý do công vụ của nạn nhân;
• Thực hiện hành vi trong khu vực có chiến sự;
• Gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Phiên tòa quân sự xét xử các hành vi vi phạm pháp luật trong quân đội (ảnh minh họa)

2. Tội cố ý gây thương tích (Điều 134)

Trong trường hợp hành vi hành hung xảy ra ngoài quan hệ công tác, người vi phạm có thể bị truy cứu về Tội cố ý gây thương tích tại Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015. Mức hình phạt đối với tội danh này rất rộng, từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân, tùy thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể và các tình tiết định khung.

3. Tội giết người (Điều 123)

Nghiêm trọng nhất, nếu hành vi hành hung có mục đích tước đoạt tính mạng hoặc gây ra hậu quả chết người, người thực hiện có thể bị xử lý về Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 với mức án cao nhất là tử hình.

Thẩm quyền xét xử: Tại sao lại là Tòa án quân sự?

Nhiều người thắc mắc tại sao các vụ việc hành hung đồng đội lại do Tòa án quân sự giải quyết. Căn cứ vào Điều 272 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Tòa án quân sự có thẩm quyền xét xử các vụ án hình sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ hoặc các đối tượng khác phạm tội liên quan đến bí mật quân sự hoặc gây thiệt hại cho quân đội.

Việc xét xử tại Tòa án quân sự đảm bảo tính đặc thù của môi trường quân ngũ, đồng thời giáo dục ý thức chấp hành kỷ luật cho toàn thể cán bộ, chiến sĩ. Tùy theo tính chất vụ việc, vụ án sẽ được xét xử tại Tòa án quân sự khu vực hoặc Tòa án quân sự cấp quân khu.

Tóm lại, hành hung đồng đội không chỉ là hành vi vi phạm đạo đức, tình đồng chí mà còn là tội ác bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc. Mỗi quân nhân cần rèn luyện bản lĩnh, kiềm chế bản thân để xứng đáng với danh hiệu "Bộ đội Cụ Hồ".

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về các quy định kỷ luật trong quân đội, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ pháp lý kịp thời.