Xây nhà là việc trọng đại, nhưng không ít gia chủ "dở khóc dở cười" khi công trình đến giai đoạn hoàn thiện lại bị hàng xóm ngăn cản, không cho bắc giàn giáo trát tường. Tình trạng này không chỉ làm chậm tiến độ thi công mà còn gây ra những mâu thuẫn gay gắt trong khu dân cư. Vậy pháp luật quy định thế nào về vấn đề này?

Quyền đối với bất động sản liền kề: Hàng xóm có được phép ngăn cản?

Trong quan hệ dân sự, việc sử dụng bất động sản liền kề phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định để đảm bảo quyền lợi của các bên. Theo quy định tại Điều 248 Bộ luật Dân sự 2015, nguyên tắc thực hiện quyền đối với bất động sản liền kề được nêu rõ:

"Việc thực hiện quyền đối với bất động sản liền kề phải theo quy định của pháp luật, bảo đảm không được ngăn cản hoặc làm cho việc thực hiện quyền với bất động sản hưởng quyền trở nên khó khăn."

Mặc dù pháp luật hiện hành chưa có quy định chi tiết về việc "bắc giàn giáo sang đất hàng xóm để trát tường", nhưng dựa trên tinh thần của Bộ luật Dân sự, các bên không được phép gây khó dễ khi việc thực hiện quyền là cần thiết và không gây thiệt hại nghiêm trọng cho bên kia.

Quy trình xử lý khi hàng xóm nhất quyết "cấm cửa"

Nếu hàng xóm từ chối cho bạn trát tường, thay vì nóng nảy dẫn đến xung đột, bạn nên thực hiện theo các bước sau:

• Thương lượng và thỏa thuận: Đây là bước quan trọng nhất. Hãy chủ động đề xuất các biện pháp đảm bảo an toàn, vệ sinh và cam kết bồi thường nếu làm rơi vãi vật liệu xây dựng sang nhà họ.
• Hòa giải tại cơ sở: Nếu không thể tự thỏa thuận, bạn có thể nhờ Ban điều hành tổ dân phố hoặc khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định về việc hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã.

Trong trường hợp hòa giải không thành, gia chủ có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Hành vi phá hoại lớp trát tường bị xử lý ra sao?

Thực tế có trường hợp gia chủ đã trát xong nhưng hàng xóm lại dùng vật cứng cậy bỏ lớp vữa. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy vào mức độ thiệt hại, hành vi này có thể bị xử lý như sau:

1. Xử phạt hành chính

Hành vi cản trở, gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác sẽ bị xử phạt theo Điều 15 Nghị định 123/2024/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đồng thời, người vi phạm buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản gây thiệt hại từ 2.000.000 đồng trở lên, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản" theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Bên cạnh đó, khoản 10 Điều 11 Luật Đất đai 2024 cũng nghiêm cấm hành vi cản trở, gây khó khăn đối với việc thực hiện quyền của người sử dụng đất.

Lời khuyên từ chuyên gia: "Bán anh em xa, mua láng giềng gần", trước khi bắt đầu xây dựng, gia chủ nên có một buổi trò chuyện thân mật với hàng xóm để thông báo về kế hoạch thi công. Sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau chính là "chìa khóa" để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có.