Mỗi mùa hoa phượng nở, không khí kỳ thi tốt nghiệp THPT lại nóng hơn bao giờ hết, không chỉ trong phòng thi mà còn trên khắp các diễn đàn mạng xã hội. Những bài viết kiểu "tiên tri" đề thi, dự đoán tác phẩm văn học sẽ xuất hiện luôn thu hút hàng ngàn lượt tương tác. Tuy nhiên, ranh giới giữa một lời dự đoán vui vẻ và hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng đôi khi rất mong manh.

Quyền tự do ngôn luận hay hành vi phạm luật?

Thực tế, việc đưa ra nhận định cá nhân về đề thi cũng tương tự như việc dự đoán tỉ số một trận bóng đá. Theo quy định tại Điều 25 Hiến pháp 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam:

"Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định."

Như vậy, học sinh và cư dân mạng hoàn toàn có quyền đưa ra quan điểm, dự đoán cá nhân về đề thi trong tương lai dựa trên suy luận hoặc sở thích. Pháp luật hiện hành không có quy định xử phạt đối với hành vi dự đoán thuần túy, miễn là nó không đi kèm với các cam kết trục lợi hoặc gây hoang mang dư luận một cách cực đoan.

Ranh giới mong manh: Khi nào dự đoán trở thành "tội ác"?

Dù dự đoán không sai, nhưng nếu hành vi này biến tướng thành việc khẳng định mình có "đề thật" hoặc vô tình làm lộ dữ liệu từ ngân hàng đề thi chưa công bố, hậu quả sẽ cực kỳ khôn lường. Theo Quyết định 531/QĐ-TTg năm 2023, đề thi chính thức và đáp án của kỳ thi tốt nghiệp THPT khi chưa công khai thuộc danh mục Bí mật nhà nước độ Tối mật.

Nếu một cá nhân thực sự làm lộ đề thi ra bên ngoài trước thời điểm quy định, họ có thể đối mặt với án tù theo Điều 337 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

"1. Người nào cố ý làm lộ bí mật nhà nước, chiếm đoạt, mua bán hoặc tiêu hủy vật hoặc tài liệu bí mật nhà nước... thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm."

Mức phạt này có thể lên đến 10 năm tù nếu phạm tội thuộc trường hợp bí mật nhà nước độ tối mật hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến an ninh, văn hóa.

Chụp ảnh đề thi nhờ giải hộ: Cái giá đắt cho sự nông nổi

Bên cạnh việc dự đoán, một hành vi vi phạm phổ biến khác là thí sinh lén lút chụp ảnh đề thi trong phòng thi rồi gửi lên mạng nhờ giải hộ. Đây là hành vi vi phạm quy chế thi nghiêm trọng và sẽ bị xử phạt hành chính theo Điều 14 Nghị định 04/2021/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi mang vật dụng không được phép vào phòng thi.
• Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi làm bài hộ thí sinh hoặc trợ giúp thí sinh làm bài.
• Đặc biệt, hành vi thông tin sai sự thật về kỳ thi có thể bị phạt từ 8.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng.

Lời khuyên cho các sĩ tử là hãy tập trung ôn tập toàn diện thay vì sa đà vào các hội nhóm dự đoán đề thi. Việc "học tủ" dựa trên các lời tiên tri mạng không chỉ tiềm ẩn rủi ro về kết quả mà còn có thể khiến bạn vô tình vướng vào những rắc rối pháp lý không đáng có.