Hình ảnh những người tham gia giao thông bất ngờ tấp xe vào lề, xuống xe và dắt bộ khi thấy bóng dáng lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) từ xa đã trở nên quá quen thuộc trên các cung đường Việt Nam. Nhiều người tin rằng đây là một "tuyệt chiêu" để né tránh việc kiểm tra nồng độ cồn hoặc xử phạt các lỗi như không đội mũ bảo hiểm, đi ngược chiều. Tuy nhiên, liệu hành vi này có thực sự giúp bạn "thoát tội" hay lại tiềm ẩn những rủi ro pháp lý lớn hơn? Hãy cùng hethongphapluat.com phân tích chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 02/2024.

1. Dắt xe bộ có được coi là "người điều khiển phương tiện"?

Để trả lời câu hỏi dắt xe bộ qua chốt có bị phạt không, trước hết cần xác định tư cách pháp lý của người dắt xe. Theo quy định tại khoản 22 Điều 3 Luật Giao thông đường bộ 2008, người tham gia giao thông đường bộ gồm:

"Người điều khiển, người sử dụng phương tiện tham gia giao thông đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật; người đi bộ trên đường bộ."

Về mặt kỹ thuật, khi bạn dắt xe bộ, bạn không còn vận hành động cơ để di chuyển phương tiện. Trong nhiều trường hợp, người dắt xe có thể được xem xét tương đương với "người đi bộ" nếu họ tuân thủ các quy tắc an toàn dành cho người đi bộ trên vỉa hè hoặc sát mép đường. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc dắt xe hợp pháp và dắt xe để đối phó là rất mong manh.

2. "Né" chốt bằng cách dắt bộ: Có bị phạt lỗi vi phạm trước đó?

Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người thường lầm tưởng. Pháp luật không xử phạt hành vi "dắt xe bộ", nhưng pháp luật xử phạt hành vi "vi phạm giao thông". Nếu trước khi xuống xe dắt bộ, bạn đã có các hành vi vi phạm như:

• Không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ không cài quai đúng quy cách.
• Đi ngược chiều, đi vào đường cấm, khu vực cấm.
• Sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
• Chở quá số người quy định.

Thì dù bạn có dắt bộ qua chốt, hành vi vi phạm trước đó vẫn tồn tại và bạn vẫn phải chịu trách nhiệm hành chính. Việc dắt bộ lúc này chỉ được coi là một hình thức đối phó nhằm che giấu vi phạm.

3. Trách nhiệm chứng minh lỗi của Cảnh sát giao thông

Một câu hỏi đặt ra là: Nếu tôi dắt bộ, làm sao CSGT biết tôi đã vi phạm trước đó? Theo điểm đ khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính.

Để xử phạt người dắt bộ, lực lượng CSGT có thể sử dụng các căn cứ sau:

• Thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ: Hình ảnh từ camera giám sát giao thông, camera hành trình của lực lượng chức năng ghi lại cảnh người đó đang điều khiển xe vi phạm trước khi xuống dắt bộ.
• Người làm chứng: Sự xác nhận của những người cùng tham gia giao thông hoặc người dân xung quanh chứng kiến hành vi vi phạm.
• Sự thừa nhận của người vi phạm: Trong nhiều trường hợp, trước những bằng chứng thuyết phục, người vi phạm tự giác thừa nhận hành vi.

Theo Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, CSGT có quyền dừng phương tiện để kiểm soát khi phát hiện hành vi vi phạm thông qua thiết bị kỹ thuật hoặc trực tiếp quan sát thấy. Do đó, nếu CSGT đã quan sát thấy bạn vi phạm từ xa, họ hoàn toàn có quyền yêu cầu bạn dừng lại để làm việc dù bạn đã xuống xe dắt bộ.

4. Lời khuyên pháp lý để đảm bảo an toàn và đúng luật

Việc xuống xe dắt bộ khi thấy CSGT không chỉ thường không mang lại hiệu quả "né" phạt mà còn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm:

• Gây cản trở giao thông: Việc đột ngột dừng xe, dắt bộ trên đường có mật độ phương tiện cao dễ dẫn đến va chạm, tai nạn cho chính mình và người khác.
• Tình tiết tăng nặng: Hành vi dắt bộ để trốn tránh sự kiểm tra có thể bị xem xét là hành vi không chấp hành yêu cầu của người kiểm soát giao thông, dẫn đến mức phạt cao hơn hoặc bị tạm giữ phương tiện.

Kết luận: Cách tốt nhất để không bị phạt là luôn chấp hành nghiêm chỉnh Luật Giao thông đường bộ 2008. Đừng vì một chút chủ quan hay tâm lý đối phó mà gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng. Nếu bạn đã lỡ vi phạm, hãy hợp tác với lực lượng chức năng để được giải quyết theo đúng trình tự pháp luật.