Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, việc khai hoang, phục hóa để sản xuất luôn được Nhà nước khuyến khích. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn mà nhiều người dân đang canh tác trên đất khai hoang trăn trở là: Liệu trong năm 2026, khi các quy định mới của Luật Đất đai 2024 đi vào thực thi ổn định, diện tích đất này có bị thu hồi không và quyền lợi của họ sẽ được bảo vệ như thế nào?

Hiểu đúng về đất khai hoang theo quy định mới

Mặc dù thuật ngữ "đất khai hoang" rất phổ biến trong đời sống, nhưng thực tế tại Điều 9 Luật Đất đai 2024, pháp luật chỉ phân loại đất thành 03 nhóm chính: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng. Đất khai hoang thường được hiểu là những khu vực đất hoang hóa, chưa được khai thác nhưng đã có quy hoạch cho mục đích sản xuất.

Nhà nước luôn có chính sách mở cửa cho việc đưa đất trống, đồi núi trọc vào sử dụng. Cụ thể, tại Điều 8 Luật Đất đai 2024 quy định rõ về việc khuyến khích đầu tư lấn biển, đưa diện tích đất bãi bồi, đất hoang hóa vào sử dụng. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất hiện nay là việc khai hoang phải được quản lý chặt chẽ theo kế hoạch của cơ quan chức năng, thay vì việc tự ý bao chiếm như trước đây.

Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khai hoang năm 2026

Cũng giống như các loại đất khác, đất khai hoang hoàn toàn có thể bị thu hồi nếu thuộc các trường hợp quy định tại Chương VI của Luật Đất đai 2024, bao gồm:

• Thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh.
• Thu hồi để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
• Thu hồi do người sử dụng đất có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.
• Thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật hoặc đất có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.

Quyền lợi bồi thường: Khi nào được nhận tiền, khi nào "trắng tay"?

Đây là vấn đề cốt lõi mà người dân quan tâm nhất. Việc có được bồi thường hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tính pháp lý của quá trình khai hoang.

Trường hợp được bồi thường thỏa đáng

Theo quy định tại khoản 1 Điều 95 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất khai hoang sẽ được bồi thường nếu có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận nhưng chưa được cấp.

Bên cạnh đó, diện tích đất này cần đáp ứng các tiêu chuẩn tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 như: có quyết định giao đất, thuê đất, hoặc các giấy tờ cũ như Bằng khoán điền thổ, Sổ mục kê... và không có tranh chấp, được UBND cấp xã xác nhận.

Trường hợp bị thu hồi không được bồi thường

Nếu việc khai hoang mang tính chất tự ý lấn chiếm, xâm canh trái phép, đây sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật theo Điều 81 Luật Đất đai 2024. Trong tình huống này, căn cứ theo Điều 101 và Điều 105 Luật Đất đai 2024, Nhà nước sẽ không thực hiện bồi thường về đất cũng như các chi phí đầu tư vào đất.

Lời khuyên pháp lý: Để đảm bảo quyền lợi tối ưu trong năm 2026, người dân đang sử dụng đất khai hoang nên chủ động liên hệ với cơ quan tài nguyên môi trường địa phương để thực hiện đăng ký đất đai và hoàn thiện hồ sơ cấp Giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện.