Trong đời sống xã hội, không ít trường hợp vì mâu thuẫn hoặc lòng tham mà thực hiện các hành vi đe dọa nhằm ép buộc người khác phải đưa tiền, tài sản. Nhiều người vẫn chủ quan cho rằng nếu số tiền chiếm đoạt nhỏ hoặc chưa lấy được tiền thì sẽ không bị đi tù. Tuy nhiên, đây là một quan niệm hết sức sai lầm dưới góc độ pháp lý.

Cưỡng đoạt tài sản là gì và phân biệt với hành vi cướp tài sản?

Về mặt pháp lý, cưỡng đoạt tài sản là hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác với lỗi cố ý. Theo quy định tại Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, tội danh này được xác định là hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản.

Một điểm quan trọng mà người dân cần lưu ý là sự khác biệt giữa cưỡng đoạt và cướp tài sản. Trong khi tội cướp tài sản gắn liền với việc đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc khiến nạn nhân không thể chống cự, thì cưỡng đoạt tài sản thường là sự đe dọa về một hậu quả sẽ xảy ra trong tương lai hoặc dùng các thủ đoạn uy hiếp tinh thần (như dọa tung ảnh nóng, dọa tố cáo bí mật đời tư...) để buộc nạn nhân giao tài sản.

Chiếm đoạt bao nhiêu tiền thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người thắc mắc. Khác với tội trộm cắp tài sản (thường yêu cầu giá trị từ 2 triệu đồng trở lên), tội cưỡng đoạt tài sản có cấu thành tội phạm hình thức. Điều này có nghĩa là pháp luật không quy định mức tiền tối thiểu để cấu thành tội phạm.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 nêu rõ:

"Người nào đe doạ sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm."

Như vậy, chỉ cần đối tượng thực hiện hành vi đe dọa với mục đích chiếm đoạt tài sản là đã đủ yếu tố để cơ quan chức năng khởi tố vụ án. Ngay cả khi nạn nhân chưa giao tiền hoặc số tiền chỉ vài chục nghìn đồng, kẻ thủ ác vẫn phải đối mặt với án tù từ 01 đến 05 năm.

Các khung hình phạt nghiêm khắc đối với tội cưỡng đoạt tài sản

Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản chiếm đoạt mà người phạm tội sẽ phải đối mặt với các khung hình phạt khác nhau theo Bộ luật Hình sự 2015:

• Khung 1: Phạt tù từ 01 - 05 năm đối với hành vi cơ bản.
• Khung 2: Phạt tù từ 03 - 10 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, chiếm đoạt tài sản từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng, hoặc phạm tội với người già, trẻ em, phụ nữ mang thai.
• Khung 3: Phạt tù từ 07 - 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
• Khung 4: Phạt tù từ 12 - 20 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Lời khuyên pháp lý: Khi bị đe dọa cưỡng đoạt tài sản, người dân tuyệt đối không nên thỏa hiệp hay im lặng. Hãy bình tĩnh thu thập bằng chứng (tin nhắn, ghi âm cuộc gọi) và trình báo ngay với cơ quan Công an gần nhất để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.