Trong thực tế đời sống, không hiếm gặp những trường hợp các cặp đôi trẻ tuổi nảy sinh tình cảm và có con ngoài ý muốn khi chưa đạt độ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật. Lúc này, một trong những nỗi lo lắng lớn nhất của các bậc cha mẹ trẻ chính là liệu đứa trẻ sinh ra có được làm giấy khai sinh hay không và thủ tục thực hiện như thế nào khi họ chưa thể đăng ký kết hôn. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý tính đến thời điểm tháng 6 năm 2025 để quý bạn đọc có cái nhìn rõ nét nhất.

Độ tuổi kết hôn theo quy định pháp luật hiện hành

Trước hết, cần khẳng định rằng việc nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng hoặc có con khi chưa đủ tuổi kết hôn là hành vi không được khuyến khích và có thể vi phạm các quy định về hôn nhân. Theo quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, điều kiện về độ tuổi để được đăng ký kết hôn hợp pháp là:

Điều 8. Điều kiện kết hôn

1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:

a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

...

Như vậy, nếu bạn gái chưa đủ 18 tuổi hoặc bạn trai chưa đủ 20 tuổi thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn. Việc tự ý tổ chức đám cưới hoặc chung sống trong trường hợp này được coi là tảo hôn.

Quyền được khai sinh của trẻ em là quyền bất khả xâm phạm

Dù cha mẹ có đủ tuổi kết hôn hay chưa, dù có đăng ký kết hôn hay không, thì đứa trẻ sinh ra vẫn luôn có quyền được khai sinh và có quốc tịch. Đây là quyền cơ bản của trẻ em được ghi nhận trong Hiến pháp và Luật Hộ tịch 2014. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho trẻ em, đảm bảo mọi trẻ em đều được quản lý về mặt hộ tịch ngay từ khi chào đời.

Căn cứ Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về xác định cha, mẹ:

1. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng...

Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.

Trong trường hợp cha mẹ chưa đủ tuổi kết hôn, đứa trẻ được xác định là con sinh ra ngoài thời kỳ hôn nhân. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn hoàn toàn có thể thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con.

Thủ tục đăng ký khai sinh khi cha mẹ chưa đăng ký kết hôn

Vì chưa có Giấy chứng nhận kết hôn, thủ tục khai sinh sẽ có hai phương án thực hiện tùy theo nhu cầu của gia đình:

Phương án 1: Chỉ khai sinh theo họ mẹ

Nếu tại thời điểm khai sinh, người cha chưa muốn hoặc chưa thể làm thủ tục nhận con, thì theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP:

2. Trường hợp chưa xác định được cha thì khi đăng ký khai sinh họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ để trống.

Phương án 2: Kết hợp đăng ký khai sinh và nhận cha cho con

Đây là phương án phổ biến và đảm bảo quyền lợi nhất cho đứa trẻ. Người cha dù chưa đủ tuổi kết hôn vẫn có quyền nhận con. Căn cứ Điều 15 Thông tư 04/2020/TT-BTP, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ kết hợp giải quyết việc đăng ký khai sinh và nhận cha, mẹ, con.

Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Tờ khai đăng ký khai sinh và Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con (theo mẫu);
• Giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp;
• Chứng cứ chứng minh quan hệ cha con (như văn bản xét nghiệm ADN hoặc thư từ, hình ảnh, vật dụng chung sống có người làm chứng... theo quy định tại Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP).

Khi thực hiện thủ tục kết hợp này, trẻ sẽ được ghi tên cha vào Giấy khai sinh và có thể mang họ của cha nếu cha mẹ thỏa thuận.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Dù pháp luật tạo điều kiện tối đa để trẻ em được khai sinh, các cặp đôi trẻ cũng cần lưu ý về trách nhiệm hình sự nếu việc quan hệ tình dục dẫn đến có con xảy ra khi một trong hai bên chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự (đặc biệt là trường hợp giao cấu với người dưới 16 tuổi).

Việc có con khi chưa đủ tuổi kết hôn mang lại nhiều gánh nặng về tâm lý và kinh tế. Tuy nhiên, khi đứa trẻ đã chào đời, việc thực hiện đầy đủ quyền lợi hộ tịch cho con là trách nhiệm thiêng liêng của cha mẹ. Hãy liên hệ ngay với cơ quan tư pháp hộ tịch tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất cho trường hợp cụ thể của mình.

Xem thêm: Phụ nữ đang mang thai phạm tội có bị đi tù không?

Hy vọng bài viết đã giải đáp thỏa đáng thắc mắc của bạn về việc khai sinh cho con khi chưa đủ tuổi kết hôn. Nếu cần hỗ trợ thêm về thủ tục hành chính hoặc tư vấn chuyên sâu, đừng ngần ngại liên hệ với đội ngũ luật sư của chúng tôi.