Quy định khắt khe về việc cho thuê lại nhà ở xã hội

Nhà ở xã hội là loại hình nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở 2014. Chính vì mang tính chất an sinh xã hội, pháp luật quy định rất chặt chẽ về việc quản lý, sử dụng và giao dịch loại hình nhà ở này nhằm đảm bảo đúng đối tượng, tránh tình trạng trục lợi chính sách.

Theo quy định tại Điều 62 Luật Nhà ở 2014, nguyên tắc cho thuê, cho thuê mua và bán nhà ở xã hội được quy định như sau:

"Điều 62. Nguyên tắc cho thuê, cho thuê mua, bán nhà ở xã hội

... 3. Bên thuê, thuê mua nhà ở xã hội không được bán, cho thuê lại, cho mượn nhà ở trong thời gian thuê, thuê mua; nếu bên thuê, thuê mua không còn nhu cầu thuê, thuê mua nhà ở thì chấm dứt hợp đồng và phải trả lại nhà ở này.

4. Bên thuê mua, bên mua nhà ở xã hội không được bán lại nhà ở trong thời hạn tối thiểu là 05 năm, kể từ thời điểm thanh toán hết tiền thuê mua, tiền mua nhà ở..."

Như vậy, pháp luật nghiêm cấm hành vi cho thuê lại nhà ở xã hội đối với các đối tượng đang trong quá trình thuê hoặc thuê mua. Đối với đối tượng mua nhà ở xã hội, quyền định đoạt tài sản cũng bị hạn chế đáng kể trong 05 năm đầu tiên.

Phân biệt đối tượng thuê, thuê mua và đối tượng mua nhà ở xã hội

Để hiểu rõ mình có được phép cho thuê lại hay không, người dân cần xác định rõ hình thức sở hữu nhà ở xã hội của mình:

1. Đối với đối tượng thuê, thuê mua nhà ở xã hội

Căn cứ theo khoản 3 Điều 62 Luật Nhà ở 2014, trong suốt thời gian thuê hoặc thuê mua (chưa thanh toán hết tiền và chưa được cấp sổ hồng), bên thuê/thuê mua tuyệt đối không được cho thuê lại hoặc cho mượn nhà ở dưới bất kỳ hình thức nào. Nếu không còn nhu cầu sử dụng, người dân phải thực hiện thủ tục trả lại nhà cho đơn vị quản lý.

2. Đối với đối tượng mua nhà ở xã hội

Đối với người mua nhà ở xã hội đã thanh toán hết tiền mua nhà, pháp luật chỉ quy định cấm bán lại nhà ở trong thời hạn 05 năm kể từ ngày thanh toán hết tiền theo khoản 4 Điều 62 Luật Nhà ở 2014. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mục đích của nhà ở xã hội là để ở, do đó việc cho thuê lại dù không bị cấm rõ ràng như đối với hình thức thuê/thuê mua nhưng vẫn có thể bị kiểm tra về đối tượng cư trú thực tế.

Rủi ro pháp lý và mức xử phạt cực nặng khi vi phạm

Việc tự ý cho thuê lại nhà ở xã hội khi chưa đủ điều kiện không chỉ khiến hợp đồng giao dịch vô hiệu mà còn đẩy người vi phạm vào những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Tại thời điểm năm 2021, các hành vi vi phạm này được xử lý theo Nghị định 139/2017/NĐ-CP.

Mức phạt tiền lên đến 60 triệu đồng

Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 63 Nghị định 139/2017/NĐ-CP, hành vi bên thuê, thuê mua hoặc mua nhà ở xã hội bán, cho thuê lại, cho mượn nhà trong thời gian thuê, thuê mua hoặc bán lại nhà không đúng quy định sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng.

Nguy cơ bị thu hồi nhà ở xã hội

Đây là hình phạt nặng nề nhất mà người vi phạm phải đối mặt. Theo điểm d khoản 6 Điều 63 Nghị định 139/2017/NĐ-CP, biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi cho thuê lại sai quy định là:

"d) Đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi nhà ở xã hội đối với hành vi quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;"

Ngoài ra, theo khoản 6 Điều 62 Luật Nhà ở 2014, mọi trường hợp cho thuê, bán nhà ở xã hội không đúng quy định thì hợp đồng không có giá trị pháp lý, bên vi phạm phải bàn giao lại nhà cho đơn vị quản lý. Nếu không tự nguyện bàn giao, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức cưỡng chế thu hồi.

Lời khuyên từ chuyên gia

Người dân khi được thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội cần trân trọng và sử dụng đúng mục đích. Việc cho thuê lại để kiếm lời ngắn hạn có thể dẫn đến hậu quả mất quyền sở hữu nhà ở vĩnh viễn và bị xử phạt hành chính với số tiền rất lớn. Trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào liên quan đến nhà ở xã hội, quý khách nên tham khảo kỹ ý kiến của các luật sư hoặc cơ quan quản lý nhà ở tại địa phương để đảm bảo an toàn pháp lý.

Trên đây là nội dung tư vấn dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm tháng 11/2021. Nếu quý khách có bất kỳ thắc mắc nào khác, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.