Dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 đang đến gần, việc tặng quà tri ân cấp trên, đồng nghiệp là nét văn hóa truyền thống của người Việt. Tuy nhiên, đối với cán bộ, công chức, viên chức, ranh giới giữa "quà biếu tình cảm" và "hành vi tham nhũng" rất mong manh. Để việc biếu quà không trở thành gánh nặng pháp lý, người tặng và người nhận cần nắm vững các quy định nghiêm ngặt của pháp luật hiện hành.

1. Những trường hợp tặng quà Tết không bị coi là tham nhũng

Theo quy định tại Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, không phải mọi hành vi tặng quà đều bị cấm. Công chức có thể tặng quà cho sếp mà không bị xem là vi phạm nếu đảm bảo các điều kiện sau:

Không liên quan đến công việc đang giải quyết

Tại khoản 2 Điều 22 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 quy định rõ:

2. Cơ quan, tổ chức, đơn vị, người có chức vụ, quyền hạn không được trực tiếp hoặc gián tiếp nhận quà tặng dưới mọi hình thức của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan đến công việc do mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý của mình.

Như vậy, nếu việc tặng quà diễn ra giữa những cá nhân không có mối quan hệ quản lý trực tiếp, không liên quan đến các hồ sơ, vụ việc mà người nhận đang hoặc sẽ giải quyết, thì hành vi này không thuộc phạm vi cấm của luật.

Mục đích tặng quà hoàn toàn trong sáng

Pháp luật chỉ trừng trị hành vi lợi dụng việc tặng quà để vụ lợi. Theo khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi. Nếu món quà chỉ mang tính chất tình cảm (như bạn bè, họ hàng) và không kèm theo bất kỳ yêu cầu giải quyết công việc hay ưu ái nào, thì không bị coi là hối lộ.

2. Rủi ro pháp lý khi biếu quà sếp sai quy định

Nếu việc biếu quà nhằm mục đích "chạy chức, chạy quyền" hoặc để được ưu ái trong công việc, cả người đưa và người nhận đều phải đối mặt với những hình phạt nghiêm khắc.

Xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức

Căn cứ Nghị định 112/2020/NĐ-CP, hành vi vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng sẽ bị xử lý tùy theo mức độ hậu quả:

• Khiển trách: Áp dụng theo Điều 8 đối với vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng.
• Cảnh cáo: Áp dụng theo Điều 9 nếu đã bị khiển trách mà còn tái phạm.
• Hạ bậc lương/Giáng chức: Áp dụng theo Điều 10 hoặc Điều 11 khi gây hậu quả rất nghiêm trọng.
• Cách chức/Buộc thôi việc: Hình phạt cao nhất theo Điều 12 và Điều 13 đối với các vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Trách nhiệm hình sự về tội đưa và nhận hối lộ

Nghiêm trọng hơn, nếu món quà có giá trị từ 2.000.000 đồng trở lên hoặc dưới mức này nhưng đã bị xử lý kỷ luật mà còn vi phạm, các bên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự:

• Tội đưa hối lộ: Theo Điều 364 Bộ luật Hình sự 2015, mức phạt tù có thể lên đến 20 năm tùy vào giá trị quà tặng.
• Tội nhận hối lộ: Theo Điều 354 Bộ luật Hình sự 2015, hình phạt cao nhất có thể là tù chung thân hoặc tử hình đối với của hối lộ trị giá từ 1 tỷ đồng trở lên.

3. Lời khuyên pháp lý cho dịp Tết Quý Mão 2023

Để đảm bảo an toàn pháp lý, cán bộ công chức cần lưu ý Chỉ thị số 19-CT/TW ngày 18/11/2022 của Ban Bí thư về việc tổ chức Tết Quý Mão năm 2023, trong đó nhấn mạnh việc nghiêm cấm biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo các cấp dưới mọi hình thức. Việc tri ân nên được thực hiện bằng những lời chúc tốt đẹp, sự nỗ lực trong công việc thay vì những món quà vật chất đắt tiền dễ gây hiểu lầm.

Nếu bạn vẫn băn khoăn về một tình huống cụ thể, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý để tránh những rủi ro đáng tiếc trong sự nghiệp.