Trong đời sống xã hội Việt Nam, việc hai gia đình có mối quan hệ thân thiết dẫn đến việc các con cái trong nhà nảy sinh tình cảm và muốn tiến tới hôn nhân là điều không hiếm gặp. Đặc biệt, trường hợp "anh em ruột cưới chị em ruột" (thường gọi là kết hôn đôi) luôn khơi dậy nhiều sự tò mò và tranh luận về mặt đạo đức cũng như tính pháp lý. Liệu mối quan hệ này có vi phạm các điều cấm về hôn nhân cận huyết hay không? Dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2020, chúng ta sẽ cùng phân tích dựa trên các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Quy định của pháp luật về các trường hợp cấm kết hôn

Để bảo vệ chế độ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ và đảm bảo sức khỏe giống nòi, pháp luật Việt Nam quy định rất rõ ràng về các hành vi bị cấm. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã liệt kê các trường hợp không được phép kết hôn như sau:

"Điều 5. Bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình
...
2. Cấm các hành vi sau đây:
a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;
e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
g) Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính;
h) Bạo lực gia đình;
i) Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi."

Như vậy, điểm mấu chốt để xác định việc hai anh em ruột cưới hai chị em ruột có được phép hay không nằm ở quy định tại điểm d nêu trên: Liệu họ có phải là người cùng dòng máu trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời hay không?

Phân tích mối quan hệ giữa hai anh em ruột và hai chị em ruột

Để làm rõ vấn đề này, chúng ta cần đối chiếu với các giải thích từ ngữ tại Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Người cùng dòng máu về trực hệ: Theo khoản 17 Điều 3, đây là những người có quan hệ huyết thống, trong đó người này sinh ra người kia kế tiếp nhau (ví dụ: cha mẹ với con, ông bà với cháu).
• Người có họ trong phạm vi ba đời: Theo khoản 18 Điều 3, đây là những người cùng một gốc sinh ra gồm: đời thứ nhất là cha mẹ; đời thứ hai là anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; đời thứ ba là anh chị em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì.

Trong trường hợp hai anh em ruột (Gia đình A) kết hôn với hai chị em ruột (Gia đình B), chúng ta thấy rằng:

1. Anh trai (A1) và em trai (A2) là người có họ đời thứ hai của gia đình A.
2. Chị gái (B1) và em gái (B2) là người có họ đời thứ hai của gia đình B.

Tuy nhiên, giữa A1/A2 và B1/B2 không hề có quan hệ huyết thống, không cùng một gốc sinh ra. Họ là những người hoàn toàn xa lạ về mặt sinh học trước khi xác lập quan hệ hôn nhân. Do đó, họ không thuộc trường hợp cùng dòng máu trực hệ hay có họ trong phạm vi ba đời.

Kết luận: Hoàn toàn hợp pháp

Dựa trên những phân tích pháp lý nêu trên, có thể khẳng định rằng: Việc hai anh em ruột kết hôn với hai chị em ruột là hoàn toàn hợp pháp. Pháp luật không hề cấm đoán mối quan hệ này vì nó không vi phạm các quy định về hôn nhân cận huyết hay các mối quan hệ gia đình đặc thù khác (như cha chồng - con dâu, mẹ vợ - con rể...).

Các cặp đôi chỉ cần đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện kết hôn chung quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 như: đủ tuổi kết hôn (nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi), việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định, không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp cấm kết hôn khác.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp Quý khách giải tỏa được thắc mắc và tự tin hơn trong việc xây dựng hạnh phúc gia đình mình. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào khác về thủ tục đăng ký kết hôn, Quý khách nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ tốt nhất.