Từ ngày 01/7/2024, khi Luật Căn cước 2023 chính thức có hiệu lực, nhiều quy định mới về việc thu thập thông tin sinh trắc học đã được áp dụng. Một trong những câu hỏi nhận được nhiều sự quan tâm nhất hiện nay là: Liệu công dân có bị xử phạt nếu từ chối cung cấp thông tin về ADN và giọng nói khi làm thẻ Căn cước hay không?

Thu thập ADN và giọng nói: Quyền lợi hay nghĩa vụ bắt buộc?

Theo quy định tại Điều 15 Luật Căn cước 2023, cơ sở dữ liệu căn cước bao gồm nhiều nhóm thông tin khác nhau, trong đó có thông tin sinh trắc học như ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt, ADN và giọng nói. Tuy nhiên, pháp luật có sự phân biệt rõ ràng giữa các loại thông tin này về tính chất bắt buộc.

Cụ thể, tại điểm d khoản 1 Điều 16 Luật Căn cước 2023 đã nêu rõ:

"Thông tin sinh trắc học về ADN và giọng nói được thu thập khi người dân tự nguyện cung cấp hoặc cơ quan tiến hành tố tụng hình sự, cơ quan quản lý người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong quá trình giải quyết vụ việc theo chức năng, nhiệm vụ có thực hiện trưng cầu giám định hoặc thu thập được thông tin sinh trắc học về ADN, giọng nói của người dân thì chia sẻ cho cơ quan quản lý căn cước để cập nhật, điều chỉnh vào Cơ sở dữ liệu căn cước."

Như vậy, việc thu thập ADN và giọng nói hoàn toàn dựa trên sự tự nguyện của công dân. Nếu bạn không muốn tích hợp các thông tin này vào thẻ Căn cước, bạn hoàn toàn có quyền từ chối và không bị xử phạt hành chính vì hành vi này.

Những thông tin sinh trắc học nào là bắt buộc phải cung cấp?

Khác với ADN và giọng nói, có 03 loại thông tin sinh trắc học mà công dân bắt buộc phải cung cấp khi thực hiện thủ tục cấp thẻ Căn cước (đối với người từ đủ 06 tuổi trở lên), bao gồm:

• Ảnh khuôn mặt;
• Vân tay;
• Mống mắt.

Việc thu thập mống mắt là một điểm mới nổi bật của Luật Căn cước 2023 nhằm tăng cường tính bảo mật và chính xác trong nhận diện. Nếu công dân từ chối cung cấp các thông tin bắt buộc này, cơ quan chức năng sẽ không có đủ căn cứ để thực hiện việc cấp thẻ Căn cước theo quy định.

Mức xử phạt đối với các vi phạm về cấp, đổi thẻ Căn cước

Mặc dù việc từ chối cung cấp ADN không bị phạt, nhưng công dân cần lưu ý các hành vi vi phạm khác liên quan đến việc cấp và sử dụng thẻ Căn cước. Hiện nay, các mức xử phạt vẫn được áp dụng theo quy định tại Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Theo đó, hành vi "không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân" (nay là thẻ Căn cước) có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng. Điều này áp dụng cho các trường hợp như không đi đổi thẻ khi hết hạn hoặc khi có thay đổi thông tin bắt buộc mà không thực hiện thủ tục điều chỉnh.

Tóm lại, bạn hoàn toàn có thể yên tâm rằng việc không muốn thu thập ADN hay giọng nói khi làm thẻ Căn cước là quyền cá nhân và không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, hãy đảm bảo thực hiện đúng các quy định về thu thập vân tay, mống mắt và ảnh khuôn mặt để quá trình làm thẻ diễn ra thuận lợi.