Tài sản đang thế chấp ngân hàng: Có được lập di chúc để lại cho con cháu?

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, việc dùng quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) để thế chấp vay vốn ngân hàng là điều hết sức phổ biến. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý khiến nhiều người trăn trở là: Khi tài sản vẫn còn nằm trong ngân hàng, liệu chủ sở hữu có quyền lập di chúc để định đoạt số phận của nó sau khi qua đời hay không?

Theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, một bản di chúc được coi là hợp pháp khi người lập minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối và nội dung không vi phạm điều cấm của luật. Đáng chú ý, pháp luật hiện hành không hề cấm việc lập di chúc đối với tài sản đang được thế chấp.

Nút thắt khi công chứng di chúc: Làm sao để lấy Sổ đỏ từ ngân hàng?

Dù quyền lập di chúc là có thật, nhưng thực tế triển khai lại vấp phải một rào cản kỹ thuật. Cụ thể, khoản 8 Điều 40 Luật Công chứng 2014 yêu cầu người yêu cầu công chứng phải xuất trình bản chính giấy tờ sở hữu tài sản để đối chiếu.

Vì Sổ đỏ đang bị ngân hàng giữ, người lập di chúc cần thực hiện một trong hai cách sau:

• Gửi văn bản yêu cầu ngân hàng hỗ trợ xuất trình bản chính Sổ đỏ phục vụ việc công chứng.
• Yêu cầu ngân hàng xác nhận bản chính đang được lưu giữ và cung cấp bản sao có đóng dấu xác nhận của ngân hàng.

Chia thừa kế di sản đang thế chấp: Phải "giải cứu" tài sản trước khi phân chia

Nếu việc lập di chúc là quyền định đoạt tương lai, thì việc phân chia di sản thừa kế sau khi người để lại tài sản qua đời lại yêu cầu sự sạch sẽ về mặt pháp lý. Các đồng thừa kế không thể ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản nếu tài sản đó vẫn đang bị ràng buộc bởi nghĩa vụ thế chấp.

Quy trình chuẩn để "giải cứu" và chia thừa kế thường diễn ra như sau:

1. Xóa đăng ký thế chấp: Các thừa kế cần tất toán khoản nợ với ngân hàng để rút Sổ đỏ ra.
2. Thực hiện thủ tục công chứng: Sau khi có Sổ đỏ bản chính, các thừa kế mới có thể tiến hành công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại Văn phòng công chứng địa phương.

"Người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."

Như vậy, việc tài sản đang thế chấp không phải là dấu chấm hết cho quyền thừa kế. Tuy nhiên, nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự am hiểu về trình tự pháp lý để đảm bảo quyền lợi tối đa cho những người được hưởng di sản.