Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh vào cuối năm 2021, việc rút Bảo hiểm xã hội (BHXH) 1 lần trở thành lựa chọn của không ít người lao động để giải quyết nhu cầu tài chính trước mắt. Tuy nhiên, một trong những thắc mắc phổ biến nhất là: Đóng BHXH có tháng lẻ thì khi rút 1 lần sẽ được tính toán như thế nào? Liệu có sự thiệt thòi nào hay thực tế lại là một khoản "hời" nếu biết cách tận dụng quy định về làm tròn thời gian?

Cách tính thời gian đóng BHXH có tháng lẻ: Làm tròn thế nào để có lợi nhất?

Theo quy định tại Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH và Thông tư 01/2016/TT-BLĐTBXH, thời gian đóng BHXH để tính hưởng chế độ 1 lần không chỉ đơn thuần là số năm thực tế mà còn được áp dụng nguyên tắc làm tròn rất có lợi cho người lao động.

Cụ thể, căn cứ khoản 2 Điều 19 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, việc làm tròn được thực hiện như sau:

• Thời gian đóng từ 01 đến 06 tháng: Được tính làm tròn bằng nửa năm (0,5 năm).
• Thời gian đóng từ 07 đến 11 tháng: Được tính làm tròn bằng một năm (01 năm).

Đặc biệt, đối với giai đoạn đóng BHXH trước năm 2014, nếu có tháng lẻ thì những tháng này sẽ được chuyển sang giai đoạn đóng từ năm 2014 trở đi để tính toán. Điều này cực kỳ có lợi vì hệ số tính mức hưởng từ năm 2014 là 2,0 (cao hơn mức 1,5 của giai đoạn trước đó).

Công thức tính mức hưởng BHXH 1 lần chi tiết năm 2021

Mức hưởng BHXH 1 lần được tính dựa trên số năm đã đóng BHXH, cứ mỗi năm được tính như sau:

a) 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014;
b) 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;

Đối với BHXH bắt buộc:

(Trong đó Mbqtl là mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH)

Đối với BHXH tự nguyện: Công thức tương tự nhưng Mbqtl được thay bằng Mbqtn (mức bình quân thu nhập tháng) và phải trừ đi số tiền Nhà nước đã hỗ trợ đóng (nếu có).

Ví dụ thực tế: Tại sao đóng lẻ tháng lại "lời" hơn?

Để hiểu rõ hơn về sự chênh lệch này, hãy cùng xem xét hai ví dụ điển hình sau:

Tình huống 1: Chị Lan đóng BHXH tròn 3 năm. Chị Huệ đóng BHXH được 2 năm 7 tháng. Cả hai cùng có mức lương bình quân là 5 triệu đồng/tháng và tham gia từ năm 2018. Khi rút BHXH 1 lần vào năm 2021:

• Chị Lan nhận: 2 x 5 triệu x 3 năm = 30 triệu đồng.
• Chị Huệ (2 năm 7 tháng được làm tròn thành 3 năm) cũng nhận: 2 x 5 triệu x 3 năm = 30 triệu đồng.

Như vậy, dù đóng ít hơn chị Lan 5 tháng tiền phí, nhưng chị Huệ vẫn nhận được số tiền bằng hệt chị Lan nhờ quy định làm tròn.

Tình huống 2: Anh Nam đóng BHXH từ tháng 05/2012 đến tháng 04/2014. Giai đoạn trước 2014 anh có 1 năm 8 tháng. Theo quy định, 8 tháng lẻ này được chuyển sang giai đoạn sau 2014. Kết quả:

• Giai đoạn trước 2014: Tính 1 năm (hệ số 1,5).
• Giai đoạn sau 2014: Tính 1 năm (hệ số 2,0).

Nếu không có quy định chuyển tháng lẻ, anh Nam sẽ bị thiệt thòi khi phần lớn thời gian đóng rơi vào giai đoạn có hệ số thấp.

Hồ sơ và thủ tục rút BHXH 1 lần năm 2021: Cần chuẩn bị những gì?

Căn cứ Quyết định 222/QĐ-BHXH năm 2021, quy trình thực hiện như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ pháp lý

• Bản chính Sổ bảo hiểm xã hội.
• Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần (Mẫu số 14-HSB).
• Đối với người mắc bệnh hiểm nghèo (ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng...): Cần trích sao hồ sơ bệnh án hoặc biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Đối với người định cư nước ngoài: Cần giấy tờ chứng minh việc thôi quốc tịch Việt Nam hoặc hộ chiếu/thị thực do nước ngoài cấp.

Bước 2: Nộp hồ sơ

Người lao động có thể lựa chọn một trong các hình thức: Nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú), nộp qua bưu điện hoặc thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công của BHXH Việt Nam.

Bước 3: Chờ giải quyết và nhận tiền

Trong thời hạn tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH sẽ giải quyết và chi trả tiền cho người lao động qua hình thức tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng (khuyến khích dùng thẻ ATM để đảm bảo an toàn trong mùa dịch).

Việc nắm rõ các quy định về làm tròn tháng lẻ không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn có thể chủ động lựa chọn thời điểm dừng đóng BHXH sao cho tối ưu nhất số tiền nhận được. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý luôn khuyến cáo người lao động nên cân nhắc kỹ trước khi rút BHXH 1 lần, bởi đây là "của để dành" quan trọng cho tuổi già.