Nghỉ việc có được trả lại tiền công đoàn không?

Trong quá trình làm việc, người lao động là đoàn viên công đoàn thường trích một phần tiền lương hàng tháng để đóng đoàn phí. Khi chấm dứt hợp đồng lao động, một câu hỏi phổ biến được đặt ra là: "Khoản tiền này có được hoàn trả lại cho người lao động hay không?"

Dựa trên các quy định pháp lý hiện hành tính đến tháng 06/2024, câu trả lời là KHÔNG. Để hiểu rõ lý do tại sao pháp luật quy định như vậy, chúng ta cần phân tích sâu về bản chất của tài chính công đoàn.

Người lao động băn khoăn về các khoản tiền nhận được khi nghỉ việc (ảnh minh họa)

1. Nguồn hình thành tài chính công đoàn

Theo quy định tại Điều 26 Luật Công đoàn 2012 và được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 191/2013/NĐ-CP, tài chính công đoàn bao gồm các nguồn thu sau:

• Đoàn phí công đoàn: Do đoàn viên đóng theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
• Kinh phí công đoàn: Do cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.
• Ngân sách Nhà nước cấp hỗ trợ.
• Các nguồn thu khác từ hoạt động văn hóa, thể thao, kinh tế của Công đoàn...

Cụ thể hơn, tại Khoản 1 Điều 5 Quyết định 1908/QĐ-TLĐ của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng tái khẳng định các nguồn thu này nhằm đảm bảo hoạt động của tổ chức đại diện người lao động.

2. Mức đóng đoàn phí công đoàn hàng tháng

Mức đóng đoàn phí hiện nay được quy định rất rõ ràng. Đối với đoàn viên ở các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, mức đóng hàng tháng bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

Tiền lương này bao gồm lương cấp bậc, chức vụ, lương theo hợp đồng và các khoản phụ cấp (chức vụ, thâm niên...). Khi nền lương đóng bảo hiểm thay đổi thì mức đóng đoàn phí cũng sẽ điều chỉnh tương ứng.

Thẻ đoàn viên công đoàn - biểu tượng của sự gắn kết và bảo vệ quyền lợi (ảnh minh họa)

3. Tại sao không được hoàn trả đoàn phí khi nghỉ việc?

Lý do cốt lõi nằm ở tính chất sở hữu của tài sản công đoàn. Điều 28 Luật Công đoàn 2012 quy định về tài sản công đoàn như sau:

Điều 28. Tài sản công đoàn
Tài sản được hình thành từ nguồn đóng góp của đoàn viên công đoàn, từ nguồn vốn của Công đoàn; tài sản do Nhà nước chuyển giao quyền sở hữu cho Công đoàn và các nguồn khác phù hợp với quy định của pháp luật là tài sản thuộc sở hữu của Công đoàn.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện quyền, trách nhiệm sở hữu tài sản của Công đoàn theo quy định của pháp luật.

Như vậy, ngay khi người lao động đóng đoàn phí, khoản tiền này đã chuyển thành tài sản thuộc sở hữu của tổ chức Công đoàn. Nó được dùng để chi cho các hoạt động thăm hỏi, ốm đau, hiếu hỷ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tổ chức các phong trào cho tập thể người lao động. Pháp luật không có cơ sở và quy định nào cho phép hoàn trả lại khoản phí này khi cá nhân rời khỏi tổ chức.

4. Quyền lợi người lao động cần lưu ý khi nghỉ việc

Mặc dù không được nhận lại tiền công đoàn, nhưng khi nghỉ việc đúng quy định, bạn cần đảm bảo nhận đủ các khoản tiền quan trọng khác như:

• Tiền lương cho những ngày làm việc chưa được thanh toán.
• Tiền trợ cấp thôi việc (nếu đủ điều kiện theo Bộ luật Lao động).
• Tiền bồi thường cho những ngày nghỉ hằng năm chưa nghỉ hết.
• Trợ cấp thất nghiệp (do cơ quan BHXH chi trả nếu đủ điều kiện).

Tóm lại, đoàn phí công đoàn là khoản đóng góp mang tính trách nhiệm và chia sẻ cộng đồng của đoàn viên. Khi nghỉ việc, khoản tiền này sẽ không được trả lại dưới hình thức tiền mặt hay chuyển khoản cá nhân.