Ly hôn không chỉ là dấu chấm hết cho một cuộc hôn nhân mà còn mở ra một giai đoạn mới đầy thách thức trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Trong đó, quyền thăm nom con của người không trực tiếp nuôi dưỡng thường xuyên trở thành tâm điểm của những tranh chấp hậu ly hôn. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ quyền lợi tốt nhất của trẻ em, và trong những trường hợp cần thiết, quyền thăm nom này có thể bị hạn chế bởi phán quyết của Tòa án.

1. Nguyên tắc xác định người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc nuôi dưỡng con sau ly hôn trước hết dựa trên sự thỏa thuận của cha mẹ. Tòa án luôn khuyến khích các bên tự thống nhất để đảm bảo môi trường ổn định nhất cho trẻ.

Tuy nhiên, nếu không thể đi đến tiếng nói chung, Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng. Các yếu tố được xem xét bao gồm điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, môi trường sống và đạo đức của cha mẹ. Đặc biệt:

• Trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên phải được xem xét nguyện vọng của bản thân trẻ.
• Trẻ dưới 36 tháng tuổi thường được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc có thỏa thuận khác.

2. Quyền thăm nom và ranh giới của sự hạn chế

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền và nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Đây là quy định nhằm duy trì sợi dây tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Tuy nhiên, quyền này không phải là vô hạn.

Căn cứ vào khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, pháp luật quy định rõ:

"Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó."

Như vậy, có hai kịch bản chính dẫn đến việc bị hạn chế quyền thăm con:

1. Hành vi cản trở: Người thăm nom lợi dụng thời gian bên con để gây khó khăn cho việc sinh hoạt, học tập hoặc chăm sóc con của người đang trực tiếp nuôi dưỡng.
2. Ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ: Có các hành vi như tiêm nhiễm tư tưởng tiêu cực, bạo lực tinh thần, hoặc đưa con đến những môi trường không lành mạnh trong quá trình thăm nom.

3. Thủ tục yêu cầu hạn chế quyền thăm con đúng luật năm 2021

Để hạn chế quyền thăm con của đối phương một cách hợp pháp, người trực tiếp nuôi con không được tự ý ngăn cấm mà phải thực hiện thông qua thủ tục tố tụng dân sự.

3.1 Thẩm quyền giải quyết của Tòa án

Theo quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự 2015, yêu cầu hạn chế quyền thăm con là một việc dân sự về hôn nhân và gia đình. Người yêu cầu cần nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người bị yêu cầu cư trú hoặc nơi người con đang cư trú.

3.2 Hồ sơ cần chuẩn bị

Một bộ hồ sơ đầy đủ là yếu tố then chốt để Tòa án thụ lý vụ việc, bao gồm:

• Đơn yêu cầu hạn chế quyền thăm nom con (theo mẫu).
• Bản sao có chứng thực Bản án hoặc Quyết định ly hôn của Tòa án.
• Giấy khai sinh của con (bản sao).
• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của người yêu cầu.
• Quan trọng nhất: Các tài liệu, chứng cứ chứng minh người kia có hành vi lạm dụng việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến con (như tin nhắn, video, ghi âm, xác nhận của chính quyền địa phương hoặc trường học...).

3.3 Thời gian và chi phí thực hiện

Thời gian giải quyết thường kéo dài từ 01 đến 02 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn. Về chi phí, người yêu cầu phải nộp lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định về án phí, lệ phí Tòa án hiện hành.

4. Cảnh báo về việc tự ý ngăn cản quyền thăm con

Nhiều bậc phụ huynh vì bức xúc cá nhân mà tự ý ngăn cấm đối phương gặp con. Đây là hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định tại Điều 53 Nghị định 167/2013/NĐ-CP (có hiệu lực tại thời điểm tháng 11/2021), hành vi ngăn cản quyền thăm nom, chăm sóc giữa cha, mẹ và con có thể bị phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Do đó, thay vì tự ý hành động, hãy sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình và của con một cách văn minh và đúng luật.

Việc hạn chế quyền thăm con là một quyết định nhạy cảm và cần sự cân nhắc kỹ lưỡng từ phía Tòa án. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc bảo vệ con trẻ trước những tác động tiêu cực từ người cũ, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất.