Tầm quan trọng của việc đăng ký khai sinh cho trẻ em

Giấy khai sinh là văn bản pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất của một cá nhân, xác nhận sự ra đời và thiết lập mối quan hệ pháp lý giữa cá nhân đó với gia đình và Nhà nước. Đây là cơ sở để trẻ em được hưởng các quyền cơ bản như quyền được chăm sóc y tế, quyền được giáo dục và các quyền an sinh xã hội khác. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, không ít trường hợp trẻ em sinh ra trong những hoàn cảnh đặc biệt dẫn đến việc thiếu thông tin về cha hoặc mẹ trên giấy tờ hộ tịch.

Giấy khai sinh là quyền lợi pháp lý đầu tiên của mỗi đứa trẻ (ảnh minh họa)

Trách nhiệm và nội dung đăng ký khai sinh theo quy định hiện hành

Theo quy định tại Luật Hộ tịch 2014, việc đăng ký khai sinh là bắt buộc. Cụ thể, tại Điều 15 Luật Hộ tịch 2014 quy định về trách nhiệm đăng ký khai sinh như sau:

“1. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.

2. Công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc đăng ký khai sinh cho trẻ em trên địa bàn trong thời hạn quy định; trường hợp cần thiết thì thực hiện đăng ký khai sinh lưu động.”

Về nội dung thông tin trên giấy khai sinh, Điều 14 Luật Hộ tịch 2014 nêu rõ các thông tin cơ bản bao gồm thông tin của người được đăng ký khai sinh và thông tin của cha, mẹ (họ tên, năm sinh, dân tộc, quốc tịch, nơi cư trú).

Giấy khai sinh có bắt buộc phải có tên cả cha và mẹ không?

Câu trả lời là KHÔNG BẮT BUỘC. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ quyền được khai sinh của trẻ em, kể cả trong trường hợp chưa xác định được cha hoặc mẹ. Căn cứ vào Nghị định 123/2015/NĐ-CP và Thông tư 04/2020/TT-BTP, việc đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha, mẹ được xử lý theo các tình huống sau:

• Trường hợp chưa xác định được cha: Phần thông tin về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ sẽ được để trống. Họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần nơi cư trú của trẻ em được xác định theo nơi cư trú của mẹ.
• Trường hợp chưa xác định được mẹ: Phần khai về mẹ trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ em để trống. Các thông tin khác được xác định theo thông tin của người cha.
• Trường hợp chưa xác định được cả cha và mẹ: Đây thường là trường hợp trẻ bị bỏ rơi. Khi đó, phần khai về cha, mẹ và dân tộc của trẻ trong Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch để trống; trong Sổ hộ tịch ghi rõ “Trẻ chưa xác định được cha, mẹ”.

Cán bộ tư pháp hướng dẫn người dân làm thủ tục đăng ký khai sinh (ảnh minh họa)

Thủ tục đăng ký khai sinh cho con ngoài giá thú hoặc mẹ đơn thân

Đối với những người mẹ đơn thân hoặc mang thai ngoài thời kỳ hôn nhân, thủ tục đăng ký khai sinh vẫn được thực hiện bình thường tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người mẹ. Nếu tại thời điểm đăng ký khai sinh, người cha yêu cầu làm thủ tục nhận con thì cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ kết hợp giải quyết việc nhận con và đăng ký khai sinh cùng một lúc.

Nếu không có người nhận cha, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ theo diện chưa xác định được cha. Sau này, nếu người cha muốn nhận con hoặc người mẹ muốn bổ sung tên cha vào giấy khai sinh thì có thể thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, con và bổ sung hộ tịch theo quy định pháp luật.

Lời khuyên pháp lý

Việc để trống tên cha hoặc mẹ trên giấy khai sinh không làm ảnh hưởng đến các quyền công dân cơ bản của trẻ. Tuy nhiên, để đảm bảo tốt nhất quyền lợi về thừa kế và các mối quan hệ gia đình sau này, các bậc phụ huynh nên thực hiện đăng ký đầy đủ thông tin ngay khi có thể. Nếu bạn đang gặp khó khăn về thủ tục hành chính hoặc có tranh chấp về việc xác định cha, mẹ cho con, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.

Hy vọng bài viết đã giải đáp thỏa đáng thắc mắc của bạn về việc ghi tên cha mẹ trên giấy khai sinh. Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi nếu cần tư vấn chuyên sâu hơn.