Quyền được khai sinh của trẻ em theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Điều 30 Bộ luật Dân sự 2015, quyền được khai sinh là một trong những quyền nhân thân gắn liền với mỗi cá nhân từ khi sinh ra. Cụ thể:

1. Cá nhân từ khi sinh ra có quyền được khai sinh.
2. Cá nhân chết phải được khai tử.
3. Trẻ em sinh ra mà sống được từ hai mươi bốn giờ trở lên mới chết thì phải được khai sinh và khai tử; nếu sinh ra mà sống dưới hai mươi bốn giờ thì không phải khai sinh và khai tử, trừ trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ có yêu cầu.
4. Việc khai sinh, khai tử do pháp luật về hộ tịch quy định.

Như vậy, mọi trẻ em sinh ra đều có quyền được đăng ký khai sinh để xác lập tư cách pháp lý, bất kể tình trạng hôn nhân của cha mẹ hay việc có xác định được đầy đủ cả cha và mẹ hay không. Đây là bước đệm quan trọng để trẻ được hưởng các quyền lợi về y tế, giáo dục và an sinh xã hội sau này.

Giấy khai sinh chỉ có thông tin người cha có được không?

Căn cứ theo Điều 14 Luật Hộ tịch 2014, nội dung đăng ký khai sinh bao gồm thông tin của người được đăng ký khai sinh và thông tin của cha, mẹ. Tuy nhiên, trong thực tế có những trường hợp trẻ em sinh ra mà chưa xác định được mẹ (ví dụ: mẹ bỏ đi, mẹ là người nước ngoài không rõ địa chỉ, hoặc trường hợp mang thai hộ...).

Đối chiếu với quy định pháp luật hiện hành, trong trường hợp trẻ chưa xác định được mẹ, phần khai về mẹ trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ em sẽ được để trống. Tuy nhiên, để thông tin người cha được ghi vào Giấy khai sinh, người cha cần phải thực hiện thủ tục nhận cha con nếu tại thời điểm đăng ký khai sinh, cha và mẹ chưa đăng ký kết hôn hoặc không có quan hệ hôn nhân hợp pháp.

Thủ tục đăng ký khai sinh khi chỉ có thông tin người cha

Để thực hiện việc này một cách hợp pháp và nhanh chóng, người cha cần thực hiện quy trình kết hợp giữa đăng ký khai sinh và nhận cha con theo quy định tại Điều 15 và Điều 25 Luật Hộ tịch 2014.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ

Người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ quan trọng sau:

• Tờ khai đăng ký khai sinh và Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con (theo mẫu quy định);
• Giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh;
• Chứng cứ chứng minh quan hệ cha con: Đây là tài liệu bắt buộc, có thể là kết quả xét nghiệm ADN của cơ quan giám định uy tín hoặc các văn bản, đồ vật, chứng cứ khác chứng minh quan hệ cha con theo quy định của Bộ Tư pháp;
• Giấy tờ tùy thân còn hiệu lực của người đi đăng ký (CCCD gắn chip hoặc Hộ chiếu).

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Người cha nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú (nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú). Trong trường hợp có yếu tố nước ngoài (cha hoặc mẹ là người nước ngoài), thẩm quyền giải quyết sẽ thuộc về Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Bước 3: Tiếp nhận, thẩm tra và trả kết quả

Công chức tư pháp - hộ tịch tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu thấy thông tin đầy đủ và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con là chính xác, công chức sẽ ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người đi đăng ký ký tên vào Sổ. Chủ tịch UBND sẽ ký Giấy khai sinh và Trích lục nhận cha con để trả cho người dân.

Lưu ý quan trọng về thời hạn và lệ phí

Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Việc đăng ký khai sinh đúng hạn cho trẻ em thường được miễn lệ phí. Nếu quá thời hạn này, người dân có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hộ tịch.

Việc đảm bảo đầy đủ quyền lợi pháp lý cho trẻ ngay từ khi mới sinh ra là trách nhiệm thiêng liêng của người cha. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về mặt pháp lý hoặc hồ sơ, hãy chủ động liên hệ với cơ quan tư pháp địa phương để được hỗ trợ kịp thời nhất.