Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là việc giám hộ, ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các quy định khắt khe của pháp luật để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người được giám hộ.

1. Giám hộ có yếu tố nước ngoài là gì?

Theo tinh thần của pháp luật dân sự Việt Nam, giám hộ có yếu tố nước ngoài được hiểu là quan hệ giám hộ mà trong đó có ít nhất một trong các bên (người giám hộ, người được giám hộ hoặc người giám sát) là người nước ngoài, hoặc các bên là công dân Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi hay chấm dứt quan hệ này diễn ra tại nước ngoài.

Việc xác định pháp luật áp dụng trong trường hợp này là cực kỳ quan trọng.

Tại Điều 682 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ về pháp luật áp dụng đối với giám hộ:

"Giám hộ được xác định theo pháp luật của nước nơi người được giám hộ cư trú."

Như vậy, nếu một công dân Việt Nam cư trú tại Việt Nam cần được giám hộ, dù người giám hộ là người nước ngoài thì toàn bộ quy trình vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản liên quan của Việt Nam.

2. Hướng dẫn thủ tục đăng ký giám hộ có yếu tố nước ngoài

Khi người được giám hộ là công dân Việt Nam cư trú trong nước, thủ tục đăng ký phải được thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo quy định của Luật Hộ tịch 2014.

2.1 Hồ sơ cần chuẩn bị đầy đủ

Để quá trình đăng ký diễn ra thuận lợi, các bên cần chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai đăng ký giám hộ: Theo mẫu quy định (nộp trực tiếp) hoặc biểu mẫu điện tử (nếu nộp qua Cổng dịch vụ công).
• Văn bản cử người giám hộ: Đối với trường hợp giám hộ cử, hoặc giấy tờ chứng minh điều kiện giám hộ đương nhiên.
• Giấy tờ tùy thân: Hộ chiếu, CCCD hoặc Chứng minh nhân dân của các bên để đối chiếu.
• Văn bản ủy quyền: Nếu người đi nộp hồ sơ không phải là người trực tiếp yêu cầu.

2.2 Cơ quan có thẩm quyền và thời gian giải quyết

Căn cứ Điều 39 Luật Hộ tịch 2014, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện nơi cư trú của người được giám hộ hoặc người giám hộ là cơ quan có thẩm quyền giải quyết việc đăng ký giám hộ có yếu tố nước ngoài.

Thời gian giải quyết: Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Công chức tư pháp - hộ tịch sẽ tiến hành xác minh, ghi vào Sổ hộ tịch và cấp trích lục đăng ký giám hộ cho người yêu cầu.

2.3 Lệ phí đăng ký

Mức lệ phí đăng ký giám hộ có yếu tố nước ngoài sẽ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể tại từng địa phương, dựa trên hướng dẫn tại Thông tư 85/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Việc nắm vững các quy định về giám hộ có yếu tố nước ngoài không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người yếu thế mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình thực hiện các giao dịch dân sự quốc tế.