Trong bối cảnh tình hình an ninh trật tự có nhiều diễn biến phức tạp vào cuối năm 2020, không ít người dân hoang mang khi nhận được các cuộc gọi, tin nhắn tự xưng là cán bộ cơ quan điều tra yêu cầu lên làm việc. Vậy theo quy định của pháp luật hiện hành, hình thức triệu tập này có đúng quy định? Người dân cần làm gì để phân biệt giữa yêu cầu thực thi pháp luật và các chiêu trò lừa đảo?

Triệu tập lên làm việc: Khi nào là đúng quy trình?

Việc triệu tập người dân lên làm việc tại cơ quan Công an không phải là hoạt động tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tố tụng. Theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, quyền triệu tập thuộc về những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

Cụ thể, tại Điều 37 của Bộ luật này quy định Điều tra viên có quyền:

"d) Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai người tố giác, báo tin về tội phạm, người bị tố giác, kiến nghị khởi tố, người đại diện theo pháp luật của pháp nhân; lấy lời khai người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ; triệu tập và lấy lời khai của người làm chứng, bị hại, đương sự;"

Như vậy, chỉ những người có liên quan trực tiếp đến vụ án hình sự đã được khởi tố hoặc đang trong giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm mới thuộc đối tượng bị triệu tập. Trong các quan hệ dân sự hay hành chính thông thường, cơ quan điều tra không có thẩm quyền triệu tập người dân theo quy trình tố tụng hình sự.

Công an có được triệu tập qua điện thoại, tin nhắn không?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người dân quan tâm khi các cuộc gọi "lạ" xuất hiện ngày càng nhiều. Câu trả lời dứt khoát từ góc độ pháp lý là: KHÔNG. Pháp luật nghiêm cấm việc triệu tập người dân qua điện thoại hoặc tin nhắn.

Tại mục 1.4 Thông tư 01/2006/TT-BCA(C11) của Bộ Công an đã nêu rõ:

"Nghiêm cấm Điều tra viên gọi điện thoại hoặc thông qua người khác để yêu cầu người được triệu tập đến làm việc mà không có giấy triệu tập hoặc giấy mời."

Việc triệu tập bắt buộc phải được thực hiện bằng văn bản chính thức, có đóng dấu đỏ của cơ quan có thẩm quyền. Do đó, mọi yêu cầu lên trụ sở làm việc chỉ qua một cuộc điện thoại hay một dòng tin nhắn đều không có giá trị pháp lý. Người dân hoàn toàn có quyền từ chối và không có nghĩa vụ phải chấp hành những yêu cầu này.

Cảnh giác với chiêu trò giả danh Công an để lừa đảo

Thực tế trong năm 2020, cơ quan chức năng đã ghi nhận hàng loạt vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn giả danh Công an, Viện kiểm sát. Các đối tượng thường sử dụng phần mềm công nghệ cao để giả mạo số điện thoại của cơ quan chức năng, gọi điện đe dọa nạn nhân có liên quan đến các vụ án ma túy, rửa tiền.

Sau khi gây áp lực tâm lý, chúng yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để phục vụ điều tra rồi chiếm đoạt. Người dân cần lưu ý rằng, cơ quan Công an không bao giờ làm việc qua điện thoại về các nội dung liên quan đến tài sản, tiền bạc hoặc yêu cầu chuyển tiền vào bất kỳ tài khoản cá nhân nào.

Quy trình giao nhận giấy triệu tập chuẩn xác

Để đảm bảo tính minh bạch, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định quy trình giao giấy triệu tập rất chặt chẽ:

• Đối với bị can: Giấy triệu tập được gửi cho chính quyền địa phương nơi cư trú hoặc cơ quan nơi làm việc để chuyển trực tiếp.
• Đối với người làm chứng, bị hại: Giấy triệu tập phải được giao trực tiếp và có ký nhận của người nhận.
• Nội dung giấy triệu tập: Phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị triệu tập; giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm có mặt; thời gian làm việc; gặp ai và trách nhiệm về việc vắng mặt không có lý do chính đáng.

Ngoài ra, pháp luật cũng nghiêm cấm việc lợi dụng giấy triệu tập để giải quyết các việc không đúng mục đích, gây phiền hà hoặc làm ảnh hưởng đến uy tín của cá nhân, tổ chức.

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Khi nhận được cuộc gọi tự xưng là Công an yêu cầu triệu tập, bạn nên thực hiện các bước sau:

1. Yêu cầu cung cấp thông tin: Hỏi rõ họ tên, chức vụ, đơn vị công tác của người gọi và yêu cầu gửi giấy triệu tập hợp lệ qua đường bưu điện hoặc qua Công an xã/phường nơi cư trú.
2. Không cung cấp thông tin cá nhân: Tuyệt đối không cung cấp số CMND/CCCD, số tài khoản ngân hàng, mã OTP cho người lạ qua điện thoại.
3. Xác minh thông tin: Liên hệ trực tiếp với trực ban của cơ quan Công an địa phương hoặc số điện thoại đường dây nóng để kiểm tra tính xác thực của vụ việc.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn thực hiện đúng nghĩa vụ công dân mà còn là lá chắn vững chắc bảo vệ bản thân trước các thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi.

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về các thủ tục tố tụng hoặc gặp phải tình huống tương tự, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.