Trong bối cảnh các giao dịch dân sự và kinh tế ngày càng phức tạp, hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản đang có xu hướng gia tăng với những thủ đoạn tinh vi. Đặc biệt, với những vụ việc có giá trị tài sản bị chiếm đoạt lên đến hàng tỷ đồng, dư luận không khỏi thắc mắc về mức hình phạt mà kẻ phạm tội phải đối mặt cũng như quy trình để nạn nhân đòi lại công lý.

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được hiểu như thế nào?

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi của một người sử dụng thủ đoạn gian dối để làm cho chủ sở hữu tài sản hoặc người quản lý tài sản tin đó là sự thật và tự nguyện giao tài sản cho mình, từ đó chiếm đoạt tài sản đó. Các thủ đoạn gian dối phổ biến có thể kể đến như: đưa ra thông tin giả mạo, giả danh cán bộ cơ quan Nhà nước, sử dụng giấy tờ giả hoặc tạo dựng những tình huống không có thật để đánh lừa lòng tin của nạn nhân.

Hành vi này xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của người khác và gây mất an ninh trật tự xã hội. Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản chiếm đoạt mà người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Khung hình phạt đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên 1 tỷ đồng

Căn cứ theo quy định pháp luật hiện hành tính đến thời điểm tháng 03/2022, hình phạt đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được phân chia thành các khung hình phạt cụ thể dựa trên giá trị tài sản và các tình tiết tăng nặng:

1. Các khung hình phạt chính

• Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng hoặc dưới 02 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp đặc biệt (đã bị xử phạt hành chính, đã bị kết án chưa được xóa án tích, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự...).
• Khung 2: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng.
• Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
• Khung 4 (Khung cao nhất): Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Như vậy, đối với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên 1 tỷ đồng, người phạm tội sẽ bị áp dụng khung hình phạt cao nhất là phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Trích dẫn Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015: "4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên; b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp."

2. Hình phạt bổ sung

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể phải chịu các hình phạt bổ sung như: Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Quy trình tố cáo khi bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Khi phát hiện mình bị lừa đảo, nạn nhân cần bình tĩnh thu thập các chứng cứ liên quan và thực hiện quyền tố giác tội phạm theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

1. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận tố giác

Theo quy định, các cơ quan sau có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm:

• Cơ quan điều tra các cấp;
• Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;
• Viện kiểm sát các cấp;
• Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an, Trạm Công an;
• Các cơ quan báo chí và các tổ chức khác.

2. Hồ sơ tố cáo cần chuẩn bị

Để việc giải quyết được nhanh chóng, người tố cáo nên chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Đơn trình báo/tố cáo tội phạm (ghi rõ diễn biến vụ việc, thông tin người bị tố cáo nếu có);
• Bản sao CMND/CCCD của người tố cáo;
• Các chứng cứ kèm theo: Tin nhắn, ghi âm cuộc gọi, biên lai chuyển tiền, hợp đồng, hình ảnh, video... liên quan đến hành vi lừa đảo.

3. Đường dây nóng tố giác tội phạm

Trong trường hợp khẩn cấp, người dân có thể liên hệ qua các số điện thoại đường dây nóng của Bộ Công an:

• Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội: 069.2348560.
• Công an TP. Hà Nội: 024.3942.2532.
• Công an TP. Hồ Chí Minh: 069.3187200.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần cùng cơ quan chức năng đẩy lùi tội phạm lừa đảo, xây dựng một môi trường sống an toàn và minh bạch.