Kết hôn với người nước ngoài và quyền thay đổi họ (ảnh minh họa)

Trong xu thế hội nhập quốc tế mạnh mẽ của năm 2019, quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam. Một trong những vấn đề pháp lý mà nhiều phụ nữ Việt quan tâm sau khi kết hôn với người nước ngoài là liệu họ có được thay đổi họ của mình sang họ của chồng để thuận tiện cho việc sinh sống, làm việc và hòa nhập tại quốc gia của chồng hay không. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 10/2019.

1. Quyền thay đổi họ theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015

Theo quy định pháp luật Việt Nam, quyền đối với họ, tên là một trong những quyền nhân thân quan trọng nhất của cá nhân. Tuy nhiên, việc thay đổi họ không thể thực hiện một cách tùy tiện mà phải dựa trên các căn cứ pháp lý được quy định cụ thể nhằm đảm bảo sự ổn định trong quản lý dân cư.

Cụ thể, tại Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền thay đổi họ như sau:

“Điều 27. Quyền thay đổi họ

1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây: [...]

e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi; [...]”

Như vậy, căn cứ vào điểm e khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật Việt Nam hoàn toàn cho phép người vợ (hoặc chồng) là công dân Việt Nam được thay đổi họ theo họ của người phối ngẫu nước ngoài. Điều kiện tiên quyết là việc thay đổi này phải nhằm mục đích phù hợp với pháp luật của nước mà người chồng/vợ nước ngoài là công dân.

2. Thủ tục và thẩm quyền đăng ký thay đổi họ năm 2019

Việc thay đổi họ thuộc lĩnh vực đăng ký hộ tịch. Trình tự, thủ tục thực hiện được điều chỉnh bởi Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 123/2015/NĐ-CP.

Thủ tục đăng ký thay đổi hộ tịch tại cơ quan có thẩm quyền (ảnh minh họa)

Hồ sơ cần chuẩn bị:

• Tờ khai: Người yêu cầu nộp tờ khai theo mẫu quy định (Mẫu số 14 ban hành kèm theo Thông tư 15/2015/TT-BTP).
• Giấy tờ chứng minh: Đây là phần quan trọng nhất. Bạn cần cung cấp các giấy tờ chứng minh căn cứ yêu cầu thay đổi họ (như Giấy chứng nhận kết hôn, bản trích lục pháp luật nước ngoài quy định về việc vợ phải theo họ chồng hoặc các văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài).
• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng để đối chiếu.

Thẩm quyền giải quyết:

Theo quy định tại Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền đăng ký thay đổi hộ tịch có yếu tố nước ngoài thuộc về Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân.

3. Thời hạn giải quyết và hệ quả pháp lý

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, nếu thấy việc thay đổi họ là có cơ sở và phù hợp với quy định, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch UBND cấp huyện cấp trích lục cho người yêu cầu. Trường hợp cần xác minh thêm, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 03 ngày làm việc tiếp theo.

Lưu ý quan trọng: Việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ cũ. Điều này có nghĩa là các giao dịch, hợp đồng, quyền sở hữu tài sản... trước đó của bạn vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý. Tuy nhiên, sau khi có trích lục thay đổi họ, bạn cần thực hiện thủ tục cập nhật thông tin trên các giấy tờ quan trọng khác như Sổ đỏ, tài khoản ngân hàng, hộ chiếu để đảm bảo sự thống nhất.

Kết luận

Việc lấy chồng nước ngoài và muốn đổi họ theo chồng là một nhu cầu chính đáng và được pháp luật Việt Nam ghi nhận, bảo vệ. Tuy nhiên, để quá trình làm thủ tục tại Việt Nam được diễn ra thuận lợi, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng các giấy tờ chứng minh tính cần thiết của việc thay đổi này theo pháp luật nước sở tại của chồng.