Thế chấp Sổ đỏ của người khác: Khi nào là hợp pháp?

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ có chủ sở hữu đất mới được quyền mang Sổ đỏ đi thế chấp. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015, thế chấp tài sản là việc một bên dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không bắt buộc nghĩa vụ đó phải là của chính mình.

Thế chấp tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đối với bên kia (sau đây gọi là bên nhận thế chấp) và không giao tài sản đó cho bên nhận thế chấp.

Như vậy, việc dùng Sổ đỏ của bố mẹ để bảo đảm cho khoản vay của con cái, hoặc dùng tài sản của bạn bè để bảo đảm nghĩa vụ dân sự là hoàn toàn hợp pháp, miễn là đáp ứng các điều kiện sau:

• Chủ sở hữu quyền sử dụng đất đồng ý dùng tài sản đó để bảo đảm nghĩa vụ.
• Chủ sở hữu trực tiếp ký kết hợp đồng thế chấp với ngân hàng hoặc bên nhận thế chấp theo quy định tại Điều 500 Bộ luật Dân sự 2015.

Tự ý lấy Sổ đỏ đi thế chấp: Cái giá phải trả cực đắt!

Trái ngược với trường hợp có sự đồng ý, hành vi tự ý "mượn" hoặc trộm lấy Sổ đỏ của người khác để đi cầm cố, thế chấp trái phép là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy vào tính chất và mức độ, người vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự.

1. Xử phạt hành chính: Phạt tiền đến 5 triệu đồng

Căn cứ Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác sẽ bị xử phạt như sau:

• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi trộm cắp tài sản hoặc công nhiên chiếm đoạt tài sản.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian lận hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản, hoặc sử dụng trái phép tài sản của người khác.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối diện án tù 20 năm

Nếu hành vi lấy Sổ đỏ đi thế chấp cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trộm cắp tài sản theo quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Khung hình phạt cụ thể:

• Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu tài sản trị giá từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng.
• Khung 2: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, tính chất chuyên nghiệp hoặc tài sản từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng.
• Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu tài sản từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
• Khung 4: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm nếu tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên.

Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro

Để bảo vệ quyền lợi của mình và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, người dân cần lưu ý:

• Đối với chủ sở hữu: Tuyệt đối không giao Sổ đỏ cho người khác nếu không có mục đích rõ ràng. Khi đồng ý thế chấp bảo lãnh cho người khác, cần đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng thế chấp về phạm vi bảo đảm và rủi ro khi bên vay không trả được nợ.
• Đối với người đi vay: Luôn thực hiện đúng quy trình pháp luật, có sự đồng ý bằng văn bản và sự hiện diện của chủ tài sản khi ký kết hợp đồng tại văn phòng công chứng.

Việc hiểu rõ quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Hình sự 2015 sẽ giúp bạn tránh được những "bẫy" pháp lý nguy hiểm liên quan đến tài sản nhà đất.