Trong hệ thống chính sách an sinh xã hội của Việt Nam, việc chăm sóc và đảm bảo đời sống cho người cao tuổi, đặc biệt là những người có công với cách mạng, luôn là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, một tình huống pháp lý thường gây nhầm lẫn là trường hợp vợ liệt sĩ tái giá khi đạt đến độ tuổi 80. Liệu họ có thuộc diện được hưởng "song song" cả trợ cấp ưu đãi người có công và trợ cấp bảo trợ xã hội hay không? Hãy cùng phân tích chi tiết dựa trên các quy định pháp luật cập nhật đến tháng 03/2024.

Quy định về đối tượng hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội cho người từ đủ 80 tuổi

Theo quy định tại khoản 2 Điều 17 của Luật Người cao tuổi 2009, đối tượng được hưởng chính sách bảo trợ xã hội bao gồm:

“2. Người từ đủ 80 tuổi trở lên không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này mà không có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trợ cấp xã hội hằng tháng.”

Cụ thể hóa quy định này, tại điểm c khoản 5 Điều 5 của Nghị định 20/2021/NĐ-CP (văn bản đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm tháng 03/2024) cũng nhấn mạnh điều kiện để người từ đủ 80 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng là họ không có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng, trợ cấp xã hội hàng tháng.

Vợ liệt sĩ tái giá và chế độ ưu đãi người có công

Đối với thân nhân liệt sĩ, cụ thể là vợ liệt sĩ đã tái giá nhưng vẫn nuôi con liệt sĩ đến tuổi trưởng thành hoặc chăm sóc bố mẹ đẻ của liệt sĩ khi còn sống, họ vẫn được hưởng các chế độ ưu đãi theo quy định tại Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng 2020. Chế độ này bao gồm trợ cấp tuất hàng tháng và các chính sách chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm y tế.

Vấn đề nảy sinh khi những đối tượng này bước sang tuổi 80. Theo cách hiểu thông thường, nhiều người cho rằng trợ cấp ưu đãi người có công là khoản đền ơn đáp nghĩa, còn trợ cấp bảo trợ xã hội là khoản hỗ trợ tuổi già, nên có thể hưởng cả hai. Tuy nhiên, quan điểm pháp lý lại có sự phân định rõ ràng để tránh việc chi trả trùng lặp từ ngân sách nhà nước.

Giải đáp từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

Để làm rõ sự giao thoa giữa hai chính sách này, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã có hướng dẫn cụ thể tại Công văn 3692/LĐTBXH-VP ngày 05/09/2018. Theo đó, trường hợp người cao tuổi từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng chế độ ưu đãi người có công với cách mạng (bao gồm cả trợ cấp tuất hàng tháng dành cho vợ liệt sĩ tái giá) thì không thuộc diện được hưởng thêm trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng theo quy định của Luật Người cao tuổi 2009.

Lý do được đưa ra là khoản trợ cấp ưu đãi người có công mà họ đang nhận đã được tính là một loại "trợ cấp hàng tháng" từ ngân sách nhà nước. Mục tiêu của chính sách bảo trợ xã hội tại khoản 2 Điều 17 là nhằm hỗ trợ những người già yếu không có bất kỳ nguồn thu nhập ổn định nào từ các quỹ bảo hiểm hoặc ngân sách. Do đó, khi đã có trợ cấp ưu đãi, điều kiện "không có trợ cấp hàng tháng" sẽ không còn được thỏa mãn.

Lời khuyên pháp lý

Như vậy, tính đến tháng 03/2024, câu trả lời cho vấn đề này là: Vợ liệt sĩ tái giá đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng sẽ không được hưởng thêm trợ cấp bảo trợ xã hội khi đủ 80 tuổi.

Tuy nhiên, người dân cần lưu ý một số điểm sau:

• Chế độ Bảo hiểm y tế: Dù không được hưởng thêm tiền trợ cấp, nhưng người cao tuổi vẫn được đảm bảo quyền lợi về khám chữa bệnh thông qua thẻ BHYT dành cho người có công (thường có mức hưởng cao hơn thẻ BHYT bảo trợ xã hội).
• Các chính sách địa phương: Một số tỉnh, thành phố có thể có các chính sách hỗ trợ thêm hoặc quà tặng nhân dịp lễ, tết, mừng thọ dành riêng cho người cao tuổi và người có công, không phụ thuộc vào việc có đang hưởng trợ cấp hay không.
• Thủ tục rà soát: Gia đình nên chủ động liên hệ với cán bộ chính sách xã/phường để được cập nhật các thay đổi mới nhất về mức trợ cấp (thường được điều chỉnh theo mức chuẩn trợ giúp xã hội hoặc mức lương cơ sở).

Việc nắm vững các quy định này giúp người dân thực hiện đúng quyền lợi của mình, đồng thời tránh những thắc mắc không đáng có trong quá trình thực hiện chính sách an sinh xã hội tại địa phương.