Mức lương cơ bản là căn cứ quan trọng để xác định thu nhập và các chế độ phúc lợi (ảnh minh họa)

Trong quan hệ lao động, "lương cơ bản" là thuật ngữ cực kỳ phổ biến nhưng lại thường xuyên gây nhầm lẫn. Nhiều người lao động vẫn mặc định rằng lương cơ bản chính là số tiền thực nhận hàng tháng hoặc là mức duy nhất để đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH). Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý tại thời điểm cuối năm 2020, khái niệm này mang những ý nghĩa chuyên biệt mà nếu không nắm rõ, bạn có thể tự đánh mất quyền lợi của chính mình.

Lương cơ bản là gì? Đừng nhầm lẫn với lương cơ sở và lương tối thiểu vùng

Thực tế, trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam hiện hành, không có một định nghĩa chính thức nào cho cụm từ "lương cơ bản". Đây chủ yếu là cách gọi phổ thông để chỉ mức lương thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động, chưa bao gồm các khoản phụ cấp, tiền thưởng hay phúc lợi khác.

Để hiểu đúng, chúng ta cần phân biệt rõ lương cơ bản với hai khái niệm pháp lý quan trọng là lương cơ sở và lương tối thiểu vùng:

• Lương cơ sở: Là mức lương dùng làm căn cứ để tính lương trong các bảng lương, phụ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan Nhà nước.
• Lương tối thiểu vùng: Là mức thấp nhất làm cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận trả lương, áp dụng cho khối doanh nghiệp tư nhân.

Như vậy, lương cơ bản thực chất là con số được xác định dựa trên các mốc lương cơ sở hoặc lương tối thiểu vùng này.

Cách tính mức lương cơ bản mới nhất áp dụng cho năm 2020

Tùy vào khu vực làm việc (Nhà nước hay tư nhân) mà cách xác định lương cơ bản sẽ có sự khác biệt rõ rệt theo quy định của Bộ Luật lao động 2012.

1. Đối với cán bộ, công chức, viên chức

Mức lương của nhóm đối tượng này được tính toán dựa trên hệ số lương và mức lương cơ sở. Theo quy định tại Nghị định 38/2019/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện đang áp dụng là 1.490.000 đồng/tháng.

Lương cơ bản = 1.490.000 đồng x Hệ số lương hiện hưởng

Hệ số lương sẽ thay đổi tùy theo ngạch, bậc, chức vụ và thâm niên công tác của từng cá nhân.

Việc tính toán lương cần dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành (ảnh minh họa)

2. Đối với người lao động trong doanh nghiệp

Khác với khối Nhà nước, lương cơ bản trong doanh nghiệp được thỏa thuận nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định 90/2019/NĐ-CP. Cụ thể các mức áp dụng cho năm 2020 như sau:

Lưu ý đặc biệt: Đối với người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề, mức lương cơ bản phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng nêu trên.

Lương cơ bản có phải là lương đóng Bảo hiểm xã hội?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người lao động quan tâm. Câu trả lời ngắn gọn là: Không hoàn toàn.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bao gồm:

1. Mức lương (thường chính là lương cơ bản ghi trong hợp đồng).
2. Phụ cấp lương (các khoản bù đắp về điều kiện lao động, tính chất công việc...).
3. Các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật lao động.

Như vậy, mức đóng BHXH thường sẽ cao hơn lương cơ bản nếu người lao động có các khoản phụ cấp thuộc diện phải đóng bảo hiểm. Việc doanh nghiệp chỉ lấy lương cơ bản (ở mức tối thiểu) để đóng BHXH trong khi thực tế có chi trả nhiều khoản phụ cấp cố định khác là hành vi chưa đúng quy định, ảnh hưởng trực tiếp đến mức hưởng lương hưu hoặc trợ cấp thất nghiệp của bạn sau này.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Trước khi đặt bút ký vào hợp đồng lao động, bạn cần làm rõ các khoản mục trong thu nhập của mình. Hãy đảm bảo rằng mức lương cơ bản không thấp hơn lương tối thiểu vùng và các khoản phụ cấp được liệt kê minh bạch. Đồng thời, hãy thường xuyên kiểm tra quá trình đóng BHXH của mình để đảm bảo doanh nghiệp đang thực hiện đúng trách nhiệm dựa trên tổng thu nhập thực tế theo luật định.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về tiền lương và chế độ bảo hiểm, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời, bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân trong môi trường làm việc.